ALBUM ROMAŃSKI

  • Silvacane – opactwo cysterskie z XII wieku

    Cysterskie klasztory są bardzo rodzinne. Mają na przykład siostry: Silvacane jest najmłodszą z Trzech Sióstr Prowansalskich (les trois soeurs provençales). Mają też poprzednie pokolenia: matką wszystkich jest Cîteaux, założone w 1098 roku przez grupę mnichów, którzy odeszli z benedyktyńskiego klasztoru Molesme w Burgundii, chcąc żyć bliżej reguły św. Benedykta niż ich rozbisurmanieni już wówczas fratrzy.

  • Le Thoronet – opactwo cysterskie z XII wieku

    I niech to będzie miarą pasji względem romańskiej architektury: jadąc z Asti przez Genuę, od przekutej i przeplecionej przez skaliste wybrzeże Morza Śródziemnego autostrady dei Fiori, omijaliśmy szerokim łukiem Niceę z jej Lazurowym Wybrzeżem, slalomując wysłużoną meganką pośród błękitnych kabrioletów Bugatti i karminowych Alf Romeo omijaliśmy Monako, popatrując tylko w okna na skrzące się po lewej Morze Śródziemne.

Histmag.org

Technewsy, przemysł 4.0

  • Drony pomogą w rozpylaniu środków antywirusowych
    16 kwiecień 2021
    Trzy japońskie firmy ogłosiły, że w kwietniu tego roku uruchomią usługę polegającą na rozpylaniu środków antywirusowych za pomocą dronów. Latające urządzenia mają dokonywać tego w miejscach...
  • Roślinny zamiennik jajek z Azji
    16 kwiecień 2021
    Roślinne jajko powstałe na bazie roślin strączkowych to produkt singapurskiego startupu Float Foods.

open source

Journal of Ecology

Journal of Ecology Blog
  • Editor’s Choice: Volume 109 Issue 4
    16 kwiecień 2021
    The Editor’s Choice for our April issue is “Dynamic feedbacks among tree functional traits, termite populations and deadwood turnover” by Guo, Tuo, Ci, Yan & Cornelissen. The findings of this...
  • Cover stories: Volume 109 Issue 4
    13 kwiecień 2021
    The cover image for our April issue shows a rodent herbivore alongside black mangrove seedlings, in a Florida salt marsh. Author and photographer, Rachel S. Smith, describes how she and...

 

“We are the intelligent elite among animal life on earth and whatever our mistakes, [Earth] needs us. This may seem an odd statement after all that I have said about the way 20th century humans became almost a planetary disease organism. But it has taken [Earth] 2.5 billion years to evolve an animal that can think and communicate its thoughts. If we become extinct she has little chance of evolving another.”
― James Lovelock, [The Vanishing Face of Gaia: A Final Warning]

Anglo-French fleet at Port Said, Egypt. Photographed 1882 by James Granger

“The wicked people were gone, but fear remained.Fear always remains. A man may destroy everything within himself, love and hate and belief, and even doubt; but as long as he clings to life the cannot destroy fear: the fear, subtle, indestructible, and terrible, that pervades his being; that tinges his thoughts; that lurks in his heart; what watches on his lips the struggle of his last breath.”

Joseph Conrad, Tales of Unrest [1898]  Free eBook of Tales of Unrest at Project Gutenberg

__________________________________________ 

LibriVox - Free public domain audiobooks

Read by volunteers from around the world. Come and join us to help record audiobooks! All LibriVox audiobooks are free and in the public domain in the USA. Check copyright if you live elsewhere.

Staroobrzędowcy to odłam rosyjskiego prawosławia, uformowany w XVII wieku w kontrze do reform patriarchy Nikona. Promowane przez niego zmiany doprowadziły do prześladowań i emigracji. Czy naprawdę przyczyną tych dramatycznych wydarzeń był jedynie spór o to, czy żegnać się dwoma, czy trzema palcami?

Nikon – zaufany cara

Patriarcha Nikon (domena publiczna).


Inicjatorem reform w Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej był wspomniany już Nikon, sprawujący godność patriarchy moskiewskiego w latach 1652–1666. Ten niezwykle ambitny i zdolny duchowny w stosunkowo krótkim czasie zdołał zrobić oszałamiającą karierę w hierarchii cerkiewnej, kończąc ją nieoczekiwanym krachem. Nikon (imię świeckie: Nikita Minow) pochodził z rodziny chłopskiej spod Niżnego Nowogrodu. Śluby kapłańskie przyjął jako żonaty duchowny i pierwotnie służył w niewielkiej wiejskiej parafii. Wszystko zmieniło się w 1639 roku, gdy podczas epidemii cholery zmarła żona i trójka dzieci Minowa. Kapłan zdecydował się wówczas wstąpić do klasztoru Trójcy Świętej na Wyspie Anzerskiej, jednak stosunkowo szybko opuścił wspólnotę ze względu na konflikt z opatem. Przeniósł się do Kożejezierskiego Monasteru Objawienia Pańskiego niedaleko Archangielska, gdzie przyjął imię Nikona.

Ze względu na zdolności organizacyjne w 1642 roku Nikon został wybrany na opata klasztoru i później kilkakrotnie przyjeżdżał do Moskwy, kwestując na rzecz swojego zgromadzenia. Traf chciał, że ambitny i zdolny opat został dostrzeżony i doceniony przez cara Aleksego Michajłowicza, który najpierw powierzył mu godność opata Monasteru Nowospasskiego, a później metropolity nowogrodzkiego. Z czasem zakonnik stał się jednym z najbardziej zaufanych doradców cara. Po śmierci patriarchy Józefa Nikon stał się niejako naturalnym kandydatem na wakujący urząd patriarszy i w 1652 roku ostatecznie stanął na czele Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej.

Początek reform
Doszedłszy do władzy, Nikon niemal natychmiast przystąpił do reformowania Cerkwi. Już jako metropolita nowogrodzki hierarcha dał się poznać jako przeciwnik wpływów zachodnich i zwolennik tradycji staroruskiej, zabraniając wiernym noszenia szat niemieckich i angielskich. Dążył w ten sposób do odseparowania zamieszkałych w państwie moskiewskim cudzoziemców od prawosławnej ludności ruskiej. Biorąc pod uwagę wyżej wymienione czynniki, nie powinno dziwić, że zasadniczym celem reform nikoniańskich był od początku właśnie powrót do prawdziwego, czystego prawosławia bez „szkodliwych” katolickich i protestanckich wpływów. Już jako patriarcha miał publicznie rozbić kilka ikon, które uważał za zbyt „zachodnie” w stylu.


Car Aleksy Michajłowicz (domena publiczna).


Aby osiągnąć cel, Nikon zdecydował się cofnąć daleko w przeszłość, powracając do tradycji bizantyjskiej. Hierarcha powołał specjalną komisję, która miała na celu usunięcie z ksiąg liturgicznych błędów, powstałych podczas wielowiekowego przepisywania ksiąg. Członkowie komisji nawiązali bliską współpracę ze słynnym klasztorem na Górze Athos i na podstawie sprowadzonych stamtąd ksiąg dokonali m.in. zmiany pisowni imienia „Jezus”. Od tej pory miało być ono pisane przez dwa „i” (Ісусъ), a nie przez jedno (Іисусъ). Jednocześnie, badając źródła bizantyjskie, Nikon postanowił wprowadzić także zmiany obrzędowe, które miały zbliżyć liturgię rosyjską do greckiej.
Pozornie zmiany wydawały się stosunkowo niewielkie – najpoważniejsze z nich to zamiana wykonywanego dwoma palcami znaku krzyża na „trójpalcowy”, trzykrotny śpiew „Alleluja” zamiast dwukrotnego i zmiana kierunku procesji cerkiewnych. Spotkały się one jednakże z ogromnym sprzeciwem części duchowieństwa i wiernych, co w rezultacie doprowadziło do tragicznego w skutkach rozłamu. Na soborze moskiewskim w 1666 roku zwolennicy „dwupalcowego” znaku krzyża zostali uznani za heretyków i oficjalnie odłączeni od Cerkwi – trzy szóstki w dacie były zresztą przez staroobrzędowców interpretowane jako znak antychrysta. Do grupy należała też spora część wcześniejszych zwolenników i współpracowników Nikona, m. in. słynny protopop Awwakum, który w przyszłości został głównym przywódcą duchowym tworzącego się ruchu staroobrzędowego.

Staroobrzędowcy: po co to wszystko?
Ruch staroobrzędowców bynajmniej nie był, jak się często uznaje nawet w literaturze naukowej, wyrazem zaściankowości i ciemnoty części rosyjskich wiernych, którym obrzędy pomyliły się z dogmatami. W istocie spór między reformatorami a zwolennikami „starej wiary” był sporem nie o dwu- czy trójpalcowy znak krzyża lub o dwu- lub trzykrotny śpiew „Alleluja”, lecz o podstawowe źródła rosyjskiego prawosławia i rosyjskiej kultury.

Nikon przedstawia projekt swojej reformy (aut. Aleksy Kiwszenko, domena publiczna).

Zarówno „nikonianie”, jak i staroobrzędowcy byli nastawieni bardzo konserwatywnie i na swój sposób dążyli do powrotu do „prawdziwej i czystej wiary prawosławnej”, z tą tylko różnicą, że Nikon upatrywał źródeł owego czystego prawosławia w Bizancjum, a staroobrzędowcy w kulturze moskiewskiej XVI wieku. Patriarcha pragnął, aby Moskwa stała się rzeczywistym „trzecim Rzymem” i – w myśl teorii sformułowanej na początku XVI stulecia przez pskowskiego mnicha Filoteusza – dziedziczką tradycji Rzymu właściwego i „drugiego Rzymu” (Konstantynopola). Staroobrzędowcy „bizantyjską” kulturę postrzegali jako nieortodoksyjną i „podejrzaną”, gdyż w XVII wieku dobrze pamiętano, że bizantyjski cesarz Jan VIII Paleolog okazał się „zdrajcą prawosławia”, w 1439 roku zatwierdzając akt tzw. unii florenckiej pomiędzy Cerkwią prawosławną z Kościołem katolickim.
Pierwsi męczennicy „starej wiary”

Feodosja Morozowa odwiedza Awwakuma Pietrowa (domena publiczna).

Wkrótce po uznaniu staroobrzędowców za heretyków rozpoczęły się ich systematyczne prześladowania, prowadzone zarówno przez Cerkiew prawosławną, jak i przez władze państwowe. Konflikt Nikona z carem Aleksym Michajłowiczem i złożenie tego pierwszego z godności patriarchy w 1666 roku bynajmniej nie przekreśliły reform liturgicznych, które były kontynuowane nawet pomimo braku ich inicjatora.
Pierwszym męczennikiem „starej wiary” został wspomniany już protopop Awwakum Pietrow, który ze względu na swoje ostre wypowiedzi pod adresem samego cara był przez kilkanaście lat więziony w ziemiance w Pustoziersku, gdzie napisał swoją autobiografię Żywot protopopa Awwakuma, przez niego samego spisany (jest to zresztą pierwsza autobiografia w literaturze rosyjskiej) i, pomimo, że przebywał pod strażą, nieustannie słał listy swoim zwolennikom. Awwakum został spalony na stosie w 1681 roku, a po śmierci zaczął być uważany przez staroobrzędowców za świętego. Kolejną „męczennicą” stała się bojarynia Feodosja Morozowa, która za odmowę udziału w ceremonii ślubnej cara Aleksego Michajłowicza w 1673 roku wraz z siostrą Jewdokią Urusową została najpierw uwięziona w Monasterze Narodzenia Matki Bożej i św. Pafnucego w Borowsku, a następnie zamorzono ją tam głodem. Do historii przeszło także trwające dziesięć lat oblężenie przez wojska carskie monasteru sołowieckiego, którego mnisi stanowczo odmówili przyjmowania „nikoniańskich” reform.

Staroobrzędowcy uciekali przed prześladowaniami do trudno dostępnych rejonów kraju – na Syberię, do lasów w okolicach Niżnego Nowogrodu lub do Inflant, a także za granicę – spora grupa osiedliła się m. in. na terytorium Rzeczypospolitej, a oddzielne wspólnoty staroobrzędowe funkcjonują obecnie nawet w Brazylii i Ugandzie. W obawie przed wojskami carskimi najbardziej fanatyczni staroobrzędowcy podejmowali nawet samospalenia. Ruch staroobrzędowców szybko przestał być jednak jednolity – wyodrębniły się w nim dwa główne nurty: tzw. „popowcy”, którzy wyświęcali własnych kapłanów i „bezpopowcy”, którzy uważali, że od momentu zajęcia tronu patriarszego przez antychrysta-Nikona nie wolno wyświęcać nowych duchownych. Te z kolei uległy dalszemu podziałowi na coraz mniejsze i coraz bardziej skłócone ze sobą grupy.


Cerkiew staroobrzędowców w skansenie Małyje Korieły (domena publiczna).

Staroobrzędowstwo w kolejnych wiekach
Prześladowania staroobrzędowców w Rosji uległy intensyfikacji za czasów panowania Piotra I (1682–1725), a w późniejszych dziesięcioleciach na przemian nasilały się lub słabły. Zdecydowaną przeciwniczką staroobrzędowców była caryca Elżbieta I (1741–1762), natomiast Katarzyna II (1762–1796) i Aleksander I (1801–1825) odnosili się do wyznawców „starej wiary” stosunkowo tolerancyjnie. Jeszcze pod koniec XVIII stulecia podjęto próbę ponownego zjednoczenia staroobrzędowców z Rosyjską Cerkwią Prawosławną, w wyniku której powstała tzw. Cerkiew Jednowiercza, zachowująca dawne obrzędy. Większość starowierców pozostała jednak wobec niej wrogo nastawiona. Zrównanie praw staroobrzędowców z prawosławnymi nastąpiło dopiero na fali rewolucji 1905 roku.
 
Artykuł został pierwotnie opublikowany [2019-03-14] na portalu historycznym Histmag.org i udostępniany jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Bibliografia:
  1. Billington James Hadley, Ikona i topór: historia kultury rosyjskiej, przeł. Justyn Hunia, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2008.
  2. Iwaniec Eugeniusz, Z dziejów staroobrzędowców na ziemiach polskich, Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa 1977.
  3. Mielnikow Fiodor Ewfimiewicz, Kratkaja istoria driewnieprawosławnoj (staroobriadczeskoj) cerkwi, Izdatielstwo BGPU, Barnauł 1999.
  4. Pietrow Awwakum, Żywot protopopa Awwakuma przez niego samego spisany i wybór innych pism, przeł. Wiktor Jakubowski, Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo PAN, Wrocław 1972.
  5. Szachow Michaił Olegowicz, Fiłosofskije aspekty starowierija, Izdatielstwo Sretienskogo monastyria, Moskwa 1997.
  6. Zienkowski Siergiej Aleksandrowicz, Russkoje staroobriadczestwo, Izdatielstwo DI-DIK, T. 1 – 2, Moskwa 2006.
Redakcja: Tomasz Leszkowicz
 
O autorze
Dorota Walczak
Doktorantka Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego, absolwentka historii, historii sztuki i filologii rosyjskiej. Jej zainteresowania naukowe obejmują przede wszystkim malarstwo ikonowe oraz historię myśli filozoficznej, religijnej i estetycznej w Rosji. Poza tym interesuje się

 

Polecane witryny

Forum GNOMONIKA

 

Muzeum Techniki Tatra

Zakony rycerskie

Z Nicieją na Kresy

Dla miłośników Kresów cykl wywiadów profesora Stanisława S. Nicieji wprost obowiązkowy. Piękno kresów, piękno polszczyzny, ogrom wiedzy, erudycja, ...

Profesor dr hab. Stanisław Sławomir Nicieja - polski historyk i historyk sztuki XIX i XX wieku, wybitny znawca tematyki kresowej.

Cały cykl spotkań Śladami Kresowej Atlantydy [#59]

Wyślij wiadomość

 

  • Uzdrowisko wśród świerków
    06 kwiecień 2021
    Historia Świeradowa-Zdroju zaczyna się tak naprawdę od momentu, kiedy ludzie dostrzegli zalety tutejszych źródeł. O wodach z tych okolic i ich...
  • Najtragiczniejsza lawina w polskich górach
    20 marzec 2021
    Jest środa, 20 marca 1968 roku. Pogoda w Karkonoszach piękna i słoneczna. Jest stosunkowo ciepło i przyjemnie.
    ...
  • Perełka wśród kłodzkich uzdrowisk
    03 marzec 2021
    Jest wdzięczną ozdobą południowej części, tak bogatej w cuda natury, Ziemi Kłodzkiej. Jedni nazywają je szkatułką kosztowności, inni...

_________________________________

 

 

 

nowe pismo narodowe i konserwatywne, darmowe, do pobrania w pliku [.pdf]

Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0)

Magdalena Ziętek-Wielomska: Nowoczesna Myśl Narodowa przeciwko zapaści intelektualnej Polaków w XXI w

 
Cykl wykładów profesora Adama Wielomskiego
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TwojaHistoria.pl

  • Stosunki Polska–NRD. „Przyjaźń”, która nie wytrzymała próby czasu. Co podzieliło „bratnie” narody?
    16 kwiecień 2021
    Dziś już coraz mniej osób pamięta, że kiedyś na zachodzie graniczyliśmy z nieistniejącym obecnie państwem – Niemiecką Republiką Demokratyczną. Ponieważ NRD należała do bloku „państw socjalistycznych”, oficjalnie była naszym przyjacielem. W pierwszej połowie lat siedemdziesiątych mogło się nawet wydawać, że prawdziwym… Był to pierwszy kraj, do którego – dzięki podpisanemu porozumieniu – mogliśmy pojechać na...
  • Ideologia Dżucze – przepis na samodzielność według Korei Północnej
    14 kwiecień 2021
    Ideologia Dżucze opiera się na myśleniu, że wszystko należy do człowieka po to, aby mu służyć. Pozwala na stworzenie niezniszczalnej więzi miedzy ludzkimi masami i Wodzem. Oznacza możliwość zbudowania niezależności i suwerenności. Obywatele mogą używać swoich talentów i siły dla wspólnego dobra. Tyle pięknej teorii. Bo – jak to w historii Korei Północnej bywa –...
  • Kiedy wojna przestaje być fair, czyli broń chemiczna w czasie I wojny światowej
    12 kwiecień 2021
    Broń masowego rażenia jest jednym z tych wynalazków, które – łagodnie rzecz ujmując – nie przynoszą chluby rodzajowi ludzkiemu. Od biologicznej i atomowej broń chemiczną odróżnia fakt, że ta ostatnia już kiedyś została użyta na masową skalę. Jej niszczycielska moc była tak duża, że szybko pożałowano tej decyzji… Kilka lat po pierwszym bojowym zastosowaniu broni...
  • Nusret – sam przeciwko wszystkim
    10 kwiecień 2021
    Sformułowana na początku XX wieku przez brytyjski Komitet Obrony Imperialnej opinia głosiła, że nawet wspólna akcja okrętów i wojsk lądowych przeciwko umocnieniom na półwyspie Gallipoli niesie za sobą „wielkie ryzyko i nie powinna być podejmowana dopóty, dopóki istnieją inne sposoby wywarcia wpływu na Turcję”. W styczniu 1915 roku tych innych powodów nawet nie szukano. Państwo...

 

 

 

Kopalnia Wiedzy

Ciekawe informacje z wielu dziedzin nauki

 

 

 
"rem tene, verba sequentur"

All fields with (*) are required

Terms and conditions

273404 (325)

OpenStreetMap® to projekt open data, rozpowszechniany na licencji Open Data Commons Open Database License (ODbL) przez OpenStreetMap Foundation (OSMF).

Możesz swobodnie kopiować, rozpowszechniać, przekazywać innym i dostosowywać nasze dane, pod warunkiem podania OpenStreetMap i jego autorów jako źródła. Jeśli zmienisz, przekształcisz lub wykorzystasz nasze dane, wynik swojej pracy możesz rozpowszechniać tylko na podstawie tej samej licencji.

Pełny tekst licencji dokładnie opisuje twoje prawa i obowiązki.

Nasza dokumentacja rozpowszechniana jest na warunkach licencji Uznanie autorstwa na tych samych warunkach 2.0 (CC BY-SA 2.0).

lub Map

Polityka prywatności   Polityka cookies   Kontakt: letheko@letheko.pl    

.