sobota, 15 luty 2020 10:26

Szkic historii rozwoju konstrukcji wysokoprężnego silnika widlastego Tatra

Napisane przez Letheko
Oceń ten artykuł
(2 głosów)

Pamiętajmy TATRA to najstarsza fabryka samochodów w Europie Środkowej i druga w historii światowej motoryzacji. Pierwszy samochód osobowy Zakłady Tatra wyprodukowały w 1897 roku a pierwszy samochód ciężarowy w 1898 roku. To już ponad 120 lat wkładu nowatorskich konstrukcji TATRA w historię i rozwój motoryzacji światowej.

Szkic historii rozwoju konstrukcji wysokoprężnego silnika widlastego Tatra 

Silnik Tatra 81

Stosowany w ciężkiej ciężarówce Tatra 81 produkowanej w latach 1939 - 42, wyprodukowano 220 egzemplarzy. Na bazie doświadczeń powstałych podczas eksploatacji Tatry 81, powstała legendarna ciężarówka Tatra 111 i jej modyfikacje. Silnik typu Tatra 81 był ostatnim modelem silnika chłodzonego cieczą, produkowanego przez zakłady Tatra.

Podstawowe parametry:

  • Oznaczenie - Tatra 81
  • Rodzaj - czterosuwowy, wysokoprężny, olej napędowy
  • Układ chłodzenia - cieczą
  • Liczba i ułożenie cylindrów - 8 V pod kątem 90 º  
  • Średnica cylindra x skok tłoka - 115 x 150 mm
  • Pojemność skokowa - 12 465 cm³
  • Rozrząd - OHV
  • Moc - maksymalna 117,8 kW, ciągła 95,1 kW przy (?) obr/min
  • Układ smarowania - wymuszony, obiegowe, sucha skrzynia korbowa
  • Instalacja elektryczna - 12 V, prądnica 300 W, rozrusznik 24 V, 4,4 kW
  • Okres produkcji - od 1939 do 1942 roku

 ↓

Silnik Tatra 81H (HB) wersja przystosowana do zasilania gazem drzewnym, na zdjęciu poniżej [Wikimedia Commons]

Podstawowe parametry:

  • Oznaczenie - Tatra 81H (HB)
  • Rodzaj - czterosuwowy, przystosowany do zasilania gazem drzewnym [holzgas]
  • Układ chłodzenia - cieczą
  • Liczba i ułożenie cylindrów - 8 V pod kątem 90 º  
  • Średnica cylindra x skok tłoka - 125 x 150 mm
  • Pojemność skokowa - 14 726 cm³
  • Rozrząd - OHV
  • Moc - maksymalna 110,4 kW, ciągła 88,3 kW przy (?) obr/min
  • Układ smarowania - wymuszony, obiegowe, sucha skrzynia korbowa
  • Instalacja elektryczna - 12 V, prądnica 300 W, rozrusznik 24 V, 4,4 kW
  • Okres produkcji - od 1939 do 1942 roku

Silnik Tatra 81H (HB) wersja przystosowana do zasilania gazem drzewnym

 ↓

Silnik Tatra V 910  → → → T955 W18 prototyp z 1943, 22 238 ccm, Ø 110 x 130, moc 220.6 kW /2000 rpm

Kluczowe zmiany konstrukcyjne w stosunku do poprzednika:

  • chłodzenie powietrzem
  • zmiana kąta pochylenia wzajemnego cylindrów z 90 º na 75 º
  • zwiększenie ilości cylindrów z 8 do 12
  • zmiana skoku i średnicy tłoka

Podstawowe parametry:

  • Oznaczenie - V 910
  • Rodzaj - czterosuwowy, wysokoprężny
  • Układ chłodzenia - wymuszony, powietrzem. Dwa wentylatory napędzane łańcuchem Galla
  • Liczba i ułożenie cylindrów - 12 V pod kątem 75 º  
  • Średnica cylindra x skok tłoka - 110 x 130 mm
  • Pojemność skokowa - 14 825 cm³
  • Kolejność wtrysku - 1-8-5-10-3-7-6-11-2-9-4-12 Bezpośredni wtrysk paliwa
  • Pompa wtryskowa - dwie sprzężone 6 sekcyjne 
  • Rozrząd - OHV
  • Stopień kompresji - 16,5:1
  • Moc - maksymalna 158,00 kW przy 2250 obr/min
  • Zużycie paliwa - 34 l/100 km, oleju - 0,3 l/100 km
  • Układ smarowania - wymuszony, obiegowe, sucha skrzynia korbowa
  • Pojemność układu smarowania - 25 litrów
  • Instalacja elektryczna - 12 V, prądnica 300 W w lewym wentylatorze, rozrusznik 24 V, 4,4 kW
  • Masa własna - 970 kg
  • Okres produkcji - od 1942 do 1945 roku

 

Silnik Tatra V 910

 ↓

Silnik Tatra 111 → → → silniki chłodzone powietrzem o identycznych cylindrach i głowicach: Tatra 108 V8 0 pojemności 9884 cm3 a także 114 R4 o pojemności 4942 cm3  

Kluczowe zmiany konstrukcyjne w stosunku do poprzednika:

  • zmieniony układ zasysania i czyszczenia powietrza dolotowego

Podstawowe parametry:

  • Oznaczenie - T 111 
  • Rodzaj - czterosuwowy, wysokoprężny
  • Układ chłodzenia - wymuszony, powietrzem. Dwa wentylatory napędzane łańcuchem Galla
  • Liczba i ułożenie cylindrów - 12 V pod kątem 75 º  
  • Średnica cylindra x skok tłoka - 110 x 130 mm
  • Pojemność skokowa - 14 825 cm³
  • Kolejność wtrysku - 1-8-5-10-3-7-6-11-2-9-4-12 Bezpośredni wtrysk paliwa
  • Pompa wtryskowa - dwie sprzężone 6 sekcyjne 
  • Rozrząd - OHV
  • Stopień kompresji - 16,5:1
  • Moc - maksymalna 147,00 kW przy 2000 obr/min
  • Zużycie paliwa - 34 l/100 km, oleju - 0,3 l/100 km
  • Układ smarowania - wymuszony, obiegowe, sucha skrzynia korbowa
  • Pojemność układu smarowania - 25 litrów
  • Instalacja elektryczna - 12 V, prądnica 300 W w lewym wentylatorze, rozrusznik 24 V, 4,4 kW
  • Masa własna - 970 kg
  • Okres produkcji - od 1945 do 1952 roku

Silnik Tatra 111, stara wersja z napędem wentylatorów za pomocą łańcuchów

Silnik T111 okazał się doskonałą, niezawodną konstrukcją. Świetnie zdawał egzamin w trudnych warunkach atmosferycznych przy temperaturach spadających do - 40 stopni Celsjusza. 

 ↓

Silnik Tatra 111A  → → → silnik T912  R6 1/2 V12 podstawowy silnik samochodu Praga V3S oraz Praga S5T

Kluczowe zmiany konstrukcyjne w stosunku do poprzednika:

  • napęd wentylatorów przy pomocy pasków klinowych, w poprzedniku za pomocą łańcuchów Galla

Podstawowe parametry:

  • Oznaczenie - T 111A
  • Rodzaj - czterosuwowy, wysokoprężny
  • Układ chłodzenia - wymuszony, powietrzem. Dwa wentylatory napędzane paskami klinowymi
  • Liczba i ułożenie cylindrów - 12 V pod kątem 75 º  
  • Średnica cylindra x skok tłoka - 110 x 130 mm
  • Pojemność skokowa - 14 825 cm³
  • Kolejność wtrysku - 1-8-5-10-3-7-6-11-2-9-4-12 Bezpośredni wtrysk paliwa
  • Pompa wtryskowa - dwie sprzężone 6 sekcyjne 
  • Rozrząd - OHV
  • Stopień kompresji - 16,5:1
  • Moc maksymalna - 132,5 kW przy 1800 obr/min
  • Moment maksymalny - 726 Nm przy 1400-1600 obr/min
  • Zużycie paliwa - 34 l/100 km, oleju - 0,3 l/100 km
  • Układ smarowania - wymuszony, obiegowe, sucha skrzynia korbowa
  • Pojemność układu smarowania - 25 litrów
  • Instalacja elektryczna - 12 V, prądnica 2 x 200 W, PAL-Magneton 02.9057.55 w obu wentylatorach, rozrusznik 24 V, 4,4 kW
  • Masa własna - 970 kg
  • Okres produkcji - od 1953 do 1962 roku

Silnik Tatra 111A

Silnik Tatra T-108 (3/4 silnika T-111) V8 służył do napędu samochodu Tatra 128. W latach 1951-52 wyprodukowano 4096 egzemplarzy dwuosiowej Tatry 128 4x4

Podstawowe parametry T-108

  • Oznaczenie - T 108
  • Rodzaj - czterosuwowy, wysokoprężny
  • Układ chłodzenia - wymuszony, powietrzem. Dwa wentylatory napędzane paskami klinowymi
  • Liczba i ułożenie cylindrów - 8 V pod kątem 75 º  
  • Średnica cylindra x skok tłoka - 110 x 130 mm
  • Pojemność skokowa - 9 884 cm³
  • Kolejność wtrysku - 1-6-3-5-4-7-2-8 Bezpośredni wtrysk paliwa
  • Pompa wtryskowa - rzędowa 8 sekcyjna
  • Rozrząd - OHV
  • Stopień kompresji - 16,5:1
  • Moc maksymalna - 95.7 kW przy 2000 obr/min
  • Moment maksymalny - b.d.
  • Zużycie paliwa - 29 l/100 km, oleju - 0,25 l/100 km
  • Układ smarowania - wymuszony, obiegowe, sucha skrzynia korbowa
  • Pojemność układu smarowania - 25 litrów
  • Instalacja elektryczna - 12 V, prądnica 2 x 200 W, PAL-Magneton 02.9057.55 w obu wentylatorach, rozrusznik 24 V, 4,4 kW
  • Masa własna - 820 kg
  • Okres produkcji - od 1950 do 1952 roku

Silnik Tatra T-108 (3/4 silnika T-111)

By Rios - Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=15648976

Silnik Tatra T-928  → → → T-930 V12 [T-930-3 - T-930-54] stosowany m.in. w Tatra 138, Tatra 813, SKOT (OT-64) wersja T-928-14, kompresorach przewoźnych DK 661,  lokomotywach spalinowych serii 703, ..

Kluczowe zmiany konstrukcyjne w stosunku do poprzednika:

  • Zwiększona średnica tłoka ze 110 mm do 120 mm
  • Zmniejszona ilość cylindrów wersji bazowej z 12 do 8
  • Mniejsza masa własna
  • Jeden centralny wysoko umieszczony wentylator
  • Napęd wentylatora poprzez sprzęgło hydrokinetyczne sterowane termostatem
  • Pojedyncza rzędowa pompa wtryskowa

Podstawowe parametry:

  • Oznaczenie - T928
  • Rodzaj - czterosuwowy, wysokoprężny
  • Układ chłodzenia - powietrzem. centralny wentylator. Napędzany przekładnią zębatą od wału korbowego ze sprzęgłem hydrokinetycznym sterowanym termostatem 
  • Liczba i ułożenie cylindrów - 8 V pod kątem 75 º  
  • Średnica cylindra x skok tłoka - 120 x 140 mm
  • Pojemność skokowa - 11 782 cm³
  • Kolejność wtrysku - 1-6-3-5-4-7-2-8 Bezpośredni wtrysk paliwa
  • Pompa wtryskowa - Motorpal
  • Rozrząd - OHV, centralny wałek rozrządu, napędzany przekładnią zębatą od wału korbowego
  • Stopień kompresji - 16,5:1
  • Moc - maksymalna 132,50 kW przy 2000 obr/min
  • Moment maksymalny - 720 Nm przy 1200 obr/min
  • Zużycie paliwa - 36 ± 5% litrów/100 km
  • Układ smarowania - wymuszony, obiegowy, sucha skrzynia korbowa, chłodnica oleju
  • Pojemność układu smarowania - 25 litrów
  • Instalacja elektryczna - 24 V, alternator 500 W, rozrusznik 24 V, 4,4 kW
  • Masa własna - 595 kg
  • Okres produkcji - od 1956 do 1971 roku
  • Ilość wyprodukowanych egzemplarzy wszystkich wersji - około 50 000 szt.

Silnik T-928-14 zabudowany w transporterze opancerzonym SKOT OT 64 R 3M

Silnik T-928-14 zabudowany w transporterze opancerzonym SKOT OT 64 R 3M

Silnik T-928 zabudowany w samochodzie ciężarowym Tatra 138

Silnik T-928 zabudowany w samochodzie ciężarowym Tatra 138

Powyżej silnik V 12 T-930-3 stosowany w samochodzie Tatra 813 6x6 oraz 8x8 Kolos a jego modyfikacje w lokomotywach spalinowych serii T212.(*) później 702, haubicach samojezdnych itp. 

Jest to bezpośrednie rozwinięcie silnika T-928 zaprojektowanego dla samochodu Tatra 138.

Podstawowe parametry:

  • Oznaczenie - T-930
  • Rodzaj - czterosuwowy, wysokoprężny
  • Układ chłodzenia - powietrzem. centralny wentylator. Napędzany przekładnią zębatą od wału korbowego ze sprzęgłem hydrokinetycznym sterowanym termostatem 
  • Liczba i ułożenie cylindrów - 12 V pod kątem 75 º  
  • Średnica cylindra x skok tłoka - 120 x 140 mm
  • Pojemność skokowa - 17 643 cm³
  • Kolejność wtrysku - 1-8-5-10-3-7-6-11-2-9-4-12 Bezpośredni wtrysk paliwa
  • Pompa wtryskowa - Motorpal
  • Rozrząd - OHV, centralny wałek rozrządu, napędzany przekładnią zębatą od wału korbowego
  • Stopień kompresji - 16,5:1
  • Moc - maksymalna 198,60 kW przy 2000 obr/min
  • Moment maksymalny - 990 Nm przy 1300 obr/min
  • Zużycie paliwa - 44 ± 5% litrów/100 km
  • Układ smarowania - wymuszony, obiegowy, sucha skrzynia korbowa, chłodnica oleju
  • Pojemność układu smarowania - 25 litrów
  • Instalacja elektryczna - 24 V, alternator 500 W, rozrusznik 24 V, 2 x 4,4 kW
  • Masa własna - 1035 kg
  • Okres produkcji - od 1963 do 1982 roku
  • Ilość wyprodukowanych egzemplarzy wszystkich wersji- około 13 000 szt.

silnik V 12 T-930-3

Na lewym boku silnika T-930 widoczny wodoodporny rozrusznik (tzw. cygaro lub wodnik) na boku prawym, tradycyjnym miejscu dla rozruszników w silnikach Tatra, znajduje się drugi identyczny rozrusznik. Chłodnica oleju nie była montowana na silniku tak jak w wersji V8, tylko oddzielnie, na klapie silnika lub innym miejscu nadwozia samochodu, lokomotywy, ..

Przekrój poprzeczny silnika V 12 T-930-3

 ↓

Silnik Tatra T2-928 - 1E Podstawowy silnik samochodu Tatra 148. Posiada różne modyfikacje osprzętu oznaczane cyfrowo, od 1E do 17E

Kluczowe zmiany konstrukcyjne w stosunku do poprzednika:

  • Zwiększony skok tłoka ze 130 mm do 140 mm

Podstawowe parametry:

  • Oznaczenie - T2-928 - 1E
  • Rodzaj - czterosuwowy, wysokoprężny
  • Układ chłodzenia - powietrzem. centralny wentylator. Napędzany przekładnią zębatą od wału korbowego ze sprzęgłem hydrokinetycznym sterowanym termostatem 
  • Liczba i ułożenie cylindrów - 8 V pod kątem 75 º  
  • Średnica cylindra x skok tłoka - 120 x 140 mm
  • Pojemność skokowa - 12 667 cm³
  • Kolejność wtrysku - 1-6-3-5-4-7-2-8 Bezpośredni wtrysk paliwa
  • Pompa wtryskowa - Motorpal 
  • Rozrząd - OHV, centralny wałek rozrządu, napędzany przekładnią zębatą od wału korbowego
  • Stopień kompresji - 16,5:1
  • Moc - maksymalna 146,60 kW przy 2000 obr/min
  • Moment maksymalny - 813 Nm przy 1200-1400 obr/min
  • Zużycie paliwa - 31,2 ± 5% litrów/100 km
  • Układ smarowania - wymuszony, obiegowy, sucha skrzynia korbowa, chłodnica oleju
  • Pojemność układu smarowania - 25 litrów
  • Instalacja elektryczna - 24 V, alternator 500 W, rozrusznik 24 V, 5,8 kW
  • Masa własna - 845 kg
  • Okres produkcji - od 1969 do 1982 roku
  • Ilość wyprodukowanych egzemplarzy wszystkich wersji - około 114 000 szt.

Fotografia silnika T2-928 po remoncie kapitalnym, ze strony firmy Miloslav Stodulka - opravy motoru Tatra, Liaz, Avia

W silniku były stosowane głowice dwóch typów "H" oraz "E" W początkowym okresie produkcji stosowana była głowica cylindra typu"H" (stosowana w poprzednim modelu silnika T-928 z samochodu Tatra 138) i była montowana na tulei cylindra bez podkładki. W późniejszym okresie stosowano głowicę typu "E" montowaną na tulei cylindra z zastosowaniem podkładki pod głowicę o grubości 2,5 mm.

W 1979 roku powstała modernizacja silnika pod oznaczeniem T2-148 dostosowująca go do spełnienia normy EHK (zmniejszenie głośności, zużycia paliwa, itp.)

 ↓

 różne wersje wyposażenia elektrycznego i aparatury paliwowej

 ↓

Silnik Tatra T2-928 - 17E wersja wojskowa

  • Oznaczenie - T2-928 - 17E 
  • Rodzaj - czterosuwowy, wysokoprężny
  • Układ chłodzenia - powietrzem. centralny wentylator. Napędzany przekładnią zębatą od wału korbowego ze sprzęgłem hydrokinetycznym sterowanym termostatem 
  • Liczba i ułożenie cylindrów - 8 V pod kątem 75 º  
  • Średnica cylindra x skok tłoka - 120 x 140 mm
  • Pojemność skokowa - 12 667 cm³
  • Kolejność wtrysku - 1-6-3-5-4-7-2-8
  • Pompa wtryskowa - Motorpal 
  • Rozrząd - OHV, centralny wałek rozrządu, napędzany przekładnią zębatą od wału korbowego
  • Stopień kompresji - 16,5:1
  • Moc - maksymalna 146,60 kW przy 2000 obr/min
  • Moment maksymalny - 798 Nm przy 1200-1400 obr/min
  • Zużycie paliwa - 31,2 ± 5% litrów/100 km
  • Układ smarowania - wymuszony, obiegowy, sucha skrzynia korbowa, chłodnica oleju
  • Pojemność układu smarowania - 25 litrów
  • Instalacja elektryczna - 24 V, alternator wodoszczelny 720 W, rozrusznik wodoszczelny 24 V, 5,8 kW
  • Masa własna - ~845 kg
  • Okres produkcji - od 1969 do 1982 roku
  • Ilość wyprodukowanych egzemplarzy wszystkich wersji- około 114 000 szt.

 ↓

Tatra T3-929

 ↓

Tatra T3-928

 ↓

Tatra T3-930

Silnik Tatra T3-930 Biturbo

Przekrój poglądowy silnika V12 T3-930 biturbo z samochodu Tatra 815, ekspozycja Muzeum Wojskowe Králíky. Fotografia Letheko.

Silnik Tatra T3-930 Biturbo

Silnik V12 T3-930 biturbo z samochodu Tatra 815 , ekspozycja Muzeum Techniki Tatra. Fotografia Letheko.

 ↓

Silnik Tatra T3A-928 (EURO 0, I)

 

 ↓

Tatra T3B-928 (EURO II)

 ↓

Silnik Tatra T3C-928 (EURO III)

 ↓

 Tatra T3D-928 (EURO IV, V) z systemem SCR

Motor Tatra T3D-928

 ↓

ciąg dalszy nastąpi

Ogólny schemat kodowania symbolu silnika Tatra, przykładowy fikcyjny numer T3A - 930 - 1200 - 130 - 80:

T (Tatra) 3 (generacja) A (norma spalin) 930 (ilość cylindrów) 1200 (nr seryjny produkcji) 130 (średnica cylindra) 80 (rok produkcji)

  • T - oznaczenie marki producenta
  • 3 - generacja 1 (Tatra 111, 138, 813), 2 (Tatra 148 i pochodne), 3 (Tatra 815 i jej pochodne)
  • A norma emisji spalin A - EURO 0, B - EURO I i II, C - EURO III,  D - EURO IV i V
  • 930 typ - ilość cylindrów (930 - 12, 929 - 10, 928 - 8)
  • 1200 numer seryjny produkcji
  • 130 średnica cylindra w mm
  • 80 rok produkcji

Na tabliczce znamionowej nr może mieć inna kolejność np. 930-3A-1200-130-80

Silnik Tatra T3A 929-16 na hamowni

Przykładowy układ smarowania silnika Tatra 815. Grafika z pracy Mazání motoru

Układ smarowania silnika Tatra 815 typ T3A-929-16. Materiały szkoleniowe Tatra

Układ smarowania silnika Tatra 815 typ T3A-929-16

Źródła 

Reklama

Wszystkie części zamienne, nowe oraz po regeneracji do samochodów Tatra 138, 148, 813, 815, 810

Czytany 19081 razy

Skomentuj

Upewnij się, że zostały wprowadzone wszystkie wymagane informacje oznaczone gwiazdką (*). Kod HTML jest niedozwolony.

 

Polecane witryny

Forum GNOMONIKA

TwojaHistoria.pl

  • Niemal pogrzebali firmę ojca. Temperament Guccich doprowadził modowe imperium na skraj upadku
    19 październik 2021
    Zaczęło się niewinnie. W 1921 roku Guccio Gucci, po latach ciężkiej pracy i odkładania każdego grosza, otworzył swój pierwszy sklep. Sprzedawał w nim tylko skórzane wyroby. Dziś stworzona przez niego marka to synonim luksusu. Mało jednak brakowało, a imperium mody zniszczyłyby… dzieci i wnuki założyciela. Urodził się 26 marca 1881 roku we florenckiej rodzinie o...
  • Do serca przytul dzika, weź na kolana rysia – życie Simony Kossak
    17 październik 2021
    Simona Kossak pochodziła z powszechnie znanej malarskiej rodziny. Zamiast korzystać z przywilejów wynikających z posiadania sławnego nazwiska zdecydowała się porzucić rodzinny Kraków i zamieszkać w środku białowieskiej puszczy. Z biegiem czasu stała się wielkim autorytetem z dziedziny biologii, popularyzatorką nauk przyrodniczych i znaną obrończynią praw zwierząt. Do tego była również osobą niezwykle barwną i kontrowersyjną....
  • Podróże z historią. Żyrardów – kapitalizm z ludzką twarzą
    15 październik 2021
    Mieszkania, szkoły, szpital, przedszkole, dom kultury, kościoły – to wszystko oferował Żyrardów robotnikom pod koniec XIX wieku. Czym kierowali się właściciele zakładów lniarskich, budując miasto idealne, które wyprzedziło swoją epokę? Z dawnej osady przemysłowej Żyrardowa zachowało się 95% zabudowy. Co więcej, nie jest to skansen, lecz żywa tkanka miejska. Tym bardziej warto odwiedzić miasto. Spacer...
  • Zanim nastał czas benzyny, czyli krótka historia elektrycznych pojazdów
    13 październik 2021
    Napędzane prądem samochody już niebawem zdominują ulice. Ale nazywane dziś „zielonymi” pojazdy wcale nie są nowością… Powstanie prototypów elektrycznego samochodu przypada już na pierwszą połowę XIX wieku. Dla przypomnienia i porównania – pierwszy prototyp maszyny napędzanej silnikiem spalinowym skonstruowano w 1808 roku, a motor parowy generujący stałą moc opracowano i uruchomiono po raz pierwszy w...

 

 

 

Kopalnia Wiedzy

Ciekawe informacje z wielu dziedzin nauki
  • „To olbrzymi przełom”. Po raz pierwszy ludzki organizm nie odrzucił świńskiej nerki
    20 październik 2021
    Amerykańskim lekarzom jako pierwszym na świecie udało się przeszczepić człowiekowi nerkę od genetycznie zmodyfikowanej świni bez natychmiastowego odrzucenia organu przez organizm biorcy. Co więcej, nerka działała prawidłowo. To olbrzymi krok naprzód, który w przyszłości może rozwiązać problem brakujących organów do transplantacji.
  • Tysiące lat przed udomowieniem kur ludzie hodowali „najniebezpieczniejszego ptaka na świecie”
    20 październik 2021
    Przed 18 000 laty mieszkańcy Nowej Gwinei podbierali jaja kazuarom i hodowali pisklęta, uważa międzynarodowy zespół naukowy. Takie zachowanie miało miejsce na tysiące lat przed udomowieniem kur. I nie mówimy tutaj o hodowaniu małych ptaków, a o zajmowaniu się wielkimi, drażliwymi nielotami, które mogą wypatroszyć człowieka, stwierdza profesor Kristine Douglass z Pennsylvania State University.
  • Niezwykły biały karzeł
    20 październik 2021
    Znaczna część gwiazd w toku swojej ewolucji zamienia się w białe karły, niezwykle gęste obiekty wielkości Ziemi o masie zbliżonej do masy Słońca. Teraz po raz pierwszy astronomowie zauważyli białego karła nagle zmieniającego jasność w bardzo krótkim czasie. Znajduje się on w układzie podwójnym w odległości około 1400 lat od Ziemi i pobiera materię materię z towarzyszącej mu gwiazdy.
  • Wnuczka pisarza Gabriela Garcíi Márqueza organizuje wyprzedaż ubrań i przedmiotów dziadków
    20 październik 2021
    Dwudziestego października rozpocznie się wyprzedaż ubrań należących do pisarza, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, Gabriela Garcíi Márqueza i jego żony Mercedes Barchy. Wydarzenie towarzyszy otwarciu centrum kulturalnego Casa de la Literatura Gabriel García Márquez w ich domu w Meksyku. Dochód ze sprzedaży ma zostać przekazany fundacji FISANIM, która pomaga dzieciom z rdzennych społeczności. Została ona założona przez Ophelię Medinę, przyjaciółkę pary.

 

 

 

347931 (385)

OpenStreetMap® to projekt open data, rozpowszechniany na licencji Open Data Commons Open Database License (ODbL) przez OpenStreetMap Foundation (OSMF).

Możesz swobodnie kopiować, rozpowszechniać, przekazywać innym i dostosowywać nasze dane, pod warunkiem podania OpenStreetMap i jego autorów jako źródła. Jeśli zmienisz, przekształcisz lub wykorzystasz nasze dane, wynik swojej pracy możesz rozpowszechniać tylko na podstawie tej samej licencji.

Pełny tekst licencji dokładnie opisuje twoje prawa i obowiązki.

Nasza dokumentacja rozpowszechniana jest na warunkach licencji Uznanie autorstwa na tych samych warunkach 2.0 (CC BY-SA 2.0).

lub Map

Polityka prywatności   Polityka cookies   Kontakt: letheko@letheko.pl   Kontener KP 7

.