Tatra 148

Tatra 148 to czechosłowacki samochód ciężarowy dużej ładowności o podwyższonej dzielności terenowej, o napędzie 6x6 lub 4x4. Produkowany przez Zakłady Tatra w Koprzywnicy w latach 1969 - 1982. Tatra 148 zastąpiła samochód Tatra 138 (1959 - 1971) eliminując wiele jej wad, podnosząc znacząco trwałość mechanizmów oraz wprowadzając nowe silniki i rozwiązania. Łącznie powstało 113 647 egzemplarzy samochodu Tatra 148 w różnych wersjach i zabudowach specjalistycznych. Z tej liczby na eksport do 43 krajów świata sprzedano 63 700 szt., największym odbiorcą był ZSRR.

W styczniu 1979 roku do produkcji weszła modernizacja wersja T2-148. Obejmowała ona szereg modyfikacji, w szczególności:

• silnik: T2-928E spełniający wymogi ECE (redukcja hałasu poniżej 90 dB, zmniejszenie zużycia paliwa o około 10%),
• kabina: zastosowano szyby klejone w miejsce hartowanych, dodano spryskiwacze szyby przedniej, zastosowano fotel kierowcy o nowej konstrukcji ze sprężyną miechową i amortyzatorem hydraulicznym, błotniki zostały połączone z kabiną,
• podwozie: nowe blokady mechanizmu różnicowego, zmodyfikowany zbiornik paliwa, zmiany w półosiach tylnej osi, w obudowach skrzyni rozdzielczej i koszach ochronnych osi, modyfikacja tylnego resoru piórowego zmniejszyła jego naprężenia o około 15%, modyfikacja drążków skrętnych i ich mocowania wydłużyła żywotność pojazdu ponad dwukrotnie,
• w wywrotkach zamiast oryginalnych dwóch zastosowano pojedynczy teleskop o większej średnicy
• na pierwszy rzut oka T2-148 można odróżnić od T148 po kształcie osłony chłodnicy na masce, kierunkowskaz boczny jest również umieszczony inaczej (pod słupkiem „a”) – w T2-148 kierunkowskaz jest umieszczony poziomo.

Silnik:

Podstawowy silnik modelu Tatra 148 to chłodzony powietrzem, ośmiocylindrowy, wysokoprężny silnik w układzie widlastym oznaczany Tatra 2-928-1E. Został opracowany na bazie silnika T928 z modelu Tatra 138. W zależności od wersji, samochody Tatra 148 są wyposażone w różniące się osprzętem silniki, przystosowanym do przeznaczenia pojazdu. Wersje osprzętu silnika są oznaczane cyfrowo, od 1E do 17E. Wersje wojskowe mają inne pompy wtryskowe oraz modyfikacje umożliwiające eksploatacje na różnych paliwach. Poniżej zamieszczone są parametry techniczne dwóch podstawowych wersji - Tatra 2-928-1E oraz wojskowej Tatra 2-928-17E.

• Oznaczenie - Tatra 2-928-1E [Tatra 2-928-17E]
• Typ - czterocylindrowy, wysokoprężny
• Układ chłodzenia - powietrzem, centralny wentylator umieszczony między oboma rzędami cylindrów, napędzany z tylnego końca wału korbowego przez przekładnię zębatą za pośrednictwem sprzęgła hydrokinetycznego sterowanego termostatem. Zapewnia to automatyczną kontrolę temperatury silnika
• Ilość cylindrów - 8 w układzie V umieszczonych pod kątem 75^o
• Średnica x skok tłoka - 120 x 140 mm
• Objętość skokowa - 12667 cm³
• Kolejność zapłonu - 1-6-3-5-4-7-2-8, bezpośredni wtrysk
• Układ rozrządu - OHV, pojedynczy wałek rozrządu dla zaworów dolotowych i wydechowych, umieszczony między dwoma rzędami cylindrów, napędzany przekładnią zębatą z tylnego końca wału korbowego, tak jak wentylator i pompa wtryskowa
• Stopień kompresji - 16.5:1
• Maksymalna moc silnika - 148.6 kW ± 5% kW przy 2000 obr./min.
• Maksymalny moment obrotowy - 813 Nm przy 1200-1400 obr./min. [798 Nm przy 1200-1400 obr./min.]
• Układ smarowania - ciśnieniowy, obiegowy, miska olejowa pod silnikiem, sucha skrzynia korbowa, układ jest wyposażony w chłodnicę oleju
• Pojemność układu smarowania - 25 litrów
• Instalacja elektryczna - 24 V
• Akumulatory - 2 x 12 V/165 Ah
• Prądnica - 24 V, 500 W  [wodoodporny alternator 24 V, 720 W]
• Rozrusznik - 24 V, 5.8 kW [wodoodporny 24 V, 5.8 kW]
• Zużycie paliwa - 31,2 ± 5% l / 100 km (ON)
• Masa suchego silnika - 845 kg

Podwozie, układ napędowy i kierowniczy:

Podwozie to centralna rurą nośną "Koncepcja Tatra" z opartą na niej rama podłużnicową służącą do montażu kabiny, elementów i mechanizmów pomocniczych oraz zabudowy użytkowej samochodu. Rura centralna składa się z przedniego mechanizmu, elementu przejściowego, następnie znajduje się reduktor oraz tylne mechanizmy różnicowe. Nad reduktorem znajduje się skrzynia biegów, elementy napędu oraz silnik osadzony w silentblockach nad przednim mechanizmem różnicowym. Mechanizmy różnicowe są wyposażone w blokady, włączane elektropneumatycznie. W przeciwieństwie do Tatry 138, zamontowano również międzyosiowy mechanizm różnicowy.

• Typ - T148 6x6 [T148 NT4x4]
• Most przedni - składa się z mechanizmu różnicowego, dwóch niezależnych wahliwych obudów z półosiami resorowanych drążkami skrętnymi i amortyzatorami hydraulicznymi. Półosie są wyposażone w przeguby hydrokinetyczne
• Mosty tylne - koła bliźniacze, dwa mosty z mechanizmami różnicowymi oraz wahliwymi obudowami półosi,opartymi na resorach półeliptycznych zamontowanych wahliwie, blokada mechanizmu różnicowego mostów i mechanizmu między mostowego [T148 NT4x4 - jeden most z mechanizmem różnicowym oraz wahliwymi obudowami półosi resorowanymi drążkami skrętnymi oraz amortyzatorami hydraulicznymi
• Obręcze kół - 8 x 20"
• Ogumienie - 11 x 20"
• Napęd na wszystkie osie, mechanizmy różnicowe z blokadą, możliwość odłączenia napędu przedniego mostu
• Układ kierowniczy - mechaniczny, przekładnia ślimakowa ze wspomaganiem hydraulicznym
• Układ hamulcowy - dwuobwodowy pneumatyczny sterowany pedałem, działający na bębny wszystkich kół, hamulec pomocniczy na bębnie umieszczonym na wałku wychodzącym ze skrzyni skrzyni biegów. Dodatkowo hamulec silnikowy
• Rozstaw kół przednich - 1966 mm
• Rozstaw kół tylnych - 1752 mm
• Rozstaw osi - 3690+1320 mm | 4260+1320 mm | 4800+1320 mm [T148 NT4x4 - 3875 mm]
• Prześwit -  2900 mm

• Skrzynia biegów - jest zabudowana we wspólnej obudowie wraz z dwustopniową skrzynia redukcyjna, połączoną jest z silnikiem krótkim wałem Cardana. Na przeciwległym końcu (z tyłu) skrzyni biegów znajduje się bęben hamulca pomocniczego (postojowego).
• Ilość biegów - 5 +1, synchronizowane 2-5
• Skrzynia rozdzielcza - dwubiegowa skrzynia z elektropneumatyczną zmianą biegów. Sterowana przełącznikiem umieszczonym na dźwigni zmiany biegów. Rzeczywista zmiana biegu następowało po wciśnięciu pedału sprzęgła
• Sprzęgło - suche, dwutarczowe, średnica tarcz 350 mm, sterowane hydraulicznie z podciśnieniowym wspomaganiem
• Masa własna -  około 10 800 kg w zależności od wersji
• Ładowność - do 16 000 kg w zależności od wersji
• Zbiornik paliwa - 200 litrów
• Prędkość maksymalna - 70 km/godz.

Kabina modelu T148 nie różniła się znacząco od modelu Tatra 138, różniły się jedynie przednie błotniki, cała maska ​​silnika oraz wlot powietrza do chłodnicy. Podobnie jak w modelu T138, kabinę można było ogrzewać za pomocą niezależnego ogrzewania, które mogło również służyć zimą do nagrzewania silnika przed uruchomieniem. W wersji „Arktik” kabiny miały lepszą izolację cieplna oraz ulepszone ogrzewanie.

Produkcja pojazdów Tatra 148 zakończyła się 14 grudnia 1982 roku, kiedy  to z linii produkcyjnej zjechał ostatni egzemplarz tego modelu.

Źródła;

• Tatraportal - Tatra 148 [Dostęp 4-05-2026]
• Renowacja samochodu Tatra 148 | Playlista [Dostęp 4-05-2026]
• BOCHENSKÝ, Karel. Tatra včera a dnes. Ostrava : Montanex, 1997. 175 s. ISBN:80-85780-77-1
• Muzeum ciężarówek Tatra
• Vojenský historický ústav Praha
• Vojenský historický archiv (VHA)

Czytaj także:

• Tatra 111 - ciężarówka skonstruowana na zamówienie Wehrmachtu
• Tatra 138 następca legendarnej ciężarówki Tatra 111
• Tatra 148
• Szkic historii rozwoju konstrukcji wysokoprężnego silnika widlastego Tatra
• Inż. Hans Ledwinka - twórca Koncepcji Tatra

Części zamienne do samochodów Tatra 138, Tatra 148 oraz Tatra 813