Historia Królestwa Saby na terenach współczesnego Jemenu | Kingdom of Saba | ~ 800 - 1000 przed Chr. - 275 po Chr. | 𐩪𐩨𐩱 | سبأ
Złoto pustyni i dar wody
Dawno temu, na południu Arabii, ziemia była sucha i niegościnna. Jednak ludzie, którzy przybyli z krainy 'Azan (prawdopodobnie z Afryki lub północy), odkryli sekret nawadniania. Zbudowali największe cudo starożytnego świata – Tamę w Marib. To nie była tylko ściana z kamienia; to był klucz do raju. Dzięki systemie śluz i kanałów (mesendżat) pustynia zakwitła. Miejsca, gdzie kiedyś wędrowały tylko koczownicze plemiona, stały się miastami.
Królestwo Saby (Saba) nie zdobywało bogactwa mieczem, lecz wonnościami. Byli strażnikami Szlaku Kadzidła. W ich górach rosły drzewa, z których wydobywano mirrę i kadzidło – cenniejsze od złota. Dla Egipcjan kadzidło było tchnieniem bogów, dla Rzymian – luksusem, dla Greków – lekiem. Sabajczycy trzymali w tajemnicy źródła tych żywic. Mówiono, że skrzydlate węże strzegą drzew kadzidłowych, a tylko wtajemniczeni wiedzą, jak zbierać żywicę.
Złoty Wiek i Królowa Bilqis
Największą chwałą Saby było panowanie Królowej – w tradycji etiopskiej i biblijnej znanej jako Makeda, w arabskiej jako Bilqis. To nie była legenda w czystej formie. W Sabie władzę sprawowali mukarribowie (kapłani-królowie), ale w pewnym okresie historie mówią o mądrej kobiecie zasiadającej na tronie.
Gdy plotki o jej mądrości i bogactwie dotarły do Jerozolimy, do króla Salomona, ten zaprosił ją nie mieczem, ale zagadką. Historia głosi, że Bilqis przybyła z karawaną pełną złota, kamieni szlachetnych i ogromnych ilości kadzidła. Salomon, chcąc sprawdzić, czy sława jej mądrości nie jest przesadzona, zapytał ją o zagadki. Widząc jej bystrość, kazał zbudować przed nią pałac z podłogą ze szkła, pod którym płynęła woda z rybami. Myśląc, że to staw, Królowa Saby podwinęła szaty. Salomon wtedy rzekł: "Ujrzałaś iluzję, tak jak inni widzą iluzję twojej potęgi – a jednak jest ona prawdziwa."
Według etiopskiej Kebra Nagast (Księgi Chwały Królów), z tego związku narodził się syn Menelik I, który zabrał Arkę Przymierza z Jerozolimy do Aksum, tworząc więź między Sabą a Etiopią.
Upadek
W wieku III n.e. królestwo Saba zostało podbite przez arabski lud Himjarytów. Przez ponad tysiąc lat (od około 1000 r. przed Chr. do 570 r. po Chr.) Sabajczycy panowali nad południem Arabii. Ich pismo (musnad) zdobiło świątynie, a ich bogowie – przede wszystkim bóg księżyca Almakaha, słońce Szams i Wenus Athtar – byli czczeni w okazałych świątyniach.
Jednak dwa kataklizmy zniszczyły Sabę:
- Uszkodzenie tamy (~ 575 r. po Chr.): Przez wieki tama pękała i była naprawiana. Ostateczna katastrofa nastąpiła w VI wieku naszej ery. Mówi się, że szczury przedziurawiły wał, ale w rzeczywistości była to seria trzęsień ziemi i zaniedbań. Woda zalała niziny, a wyschnięte pola zamieniły się w pustynię.
-
Zmiana szlaków handlowych: Rzymianie, a później Persowie, opanowali morskie szlaki do Indii. Wielbłądy przewożące kadzidło przez pustynię przestały być potrzebne.
Korona Saby przeszła w ręce perskich najeźdźców (Sasanidów), a później wchłonął ją islam. Mieszkańcy opuścili Marib, które pochłonęły piaski.
Dziedzictwo
Dziś Królestwo Saby jest jednym z największych archeologicznych cieni świata. Ruiny Tamy w Marib – niegdyś serce kwitnącej cywilizacji – stoją na liście światowego dziedzictwa UNESCO, choć dzisiejszy Jemen jest nękany wojną. Legenda o Królowej Saby pozostała jednak żywa: jest bohaterką trzech wielkich tradycji – żydowskiej (jako mądra władczyni pogan), chrześcijańskiej (jako prefiguracja Kościoła przybywającego do Chrystusa) i muzułmańskiej (jako królowa, która pod wpływem cudu porzuciła kult słońca na rzecz jedynego Boga).
W tak zwanych Proroctwach królowej Saby wyraz „Saba” jest błędnie rozumiany jako imię własne monarchini, a nie nazwa jej państwa. Stary Testament kilkakrotnie mówi o królestwie Saba. Dwukrotnie w odniesieniu do królowej tego królestwa, która złożyła wizytę Salomonowi: w Pierwszej Księdze Królewskiej oraz w Drugiej Księdze Kronik[2][3]. Mądrościowa Księga Hioba wspomina o napaści mieszkańców Saby – Sabejczyków – na dom sprawiedliwego Hioba. W psalmie 72 odnaleźć można proroctwo dotyczące nadchodzącego królestwa mesjańskiego, którego władca otrzyma dar złota z Saby. Również Księga Izajasza w 60. rozdziale przepowiada dary kadzidła i złota, które ofiarują w Jerozolimie przybysze z Saby – liturgia chrześcijańska upatruje w tym tekście zapowiedź wizyty Mędrców przy narodzinach Chrystusa. W 6. rozdziale prorockiej Księgi Jeremiasza, Bóg odrzuca „niegodny” dar kadzidła przywiezionego z Saby. Ostatni raz w Biblii odnaleźć można nazwę Królestwa Saby w lamencie nad upadkiem Tyru proroka Ezechiela.
Zgodnie z przekazem sprzed wieków, proroctwa Królowej Makeda, Bilqis (żyła ~ 875 przed Chr.) w naszej kulturze potocznie zwanej Sabą, brzmią:
Siedem znaków przed końcem:
Stworzenia/zwierzęta zaczną pocić się krwią.
Księżyc będzie ukazywał się trzykrotnie od wschodu, wywołując strach.
Gwiazdy i słońce staną się krwawo czerwone
Wszystkie lasy i drzewa wyschną.
Ziemia zacznie płonąć i zapadać się w wielu miejscach.
Wody wystąpią z brzegów i staną w ogniu.
Wyrównanie gór i pagórków, co wywoła powszechny strach.
Wojna i zmiany:
Przepowiednie mówią o strasznej wojnie, po której nastąpi 50-letni pokój, a następnie rządy Antychrysta.
Upadek moralności: Ludzie mają stać się chciwi, a kobiety – według tekstu – zapomną o przykazaniach Bożych, co sprowadzi karę.
Fałszerstwo czy prawda:
Historycy często uznają te przepowiednie za apokryfy lub sfałszowane teksty, które zyskały popularność w nowożytnej Europie, przypisując je biblijnej postaci, chociaż są często cytowane jako przestroga przed końcem czasów.
Wiele źródeł wskazuje, że wypełnianie się tych znaków – jak kataklizmy, upadek moralności czy postęp techniczny – ma miejsce w naszych czasach. Ile w tym prawdy? To pytanie pozostawiam czytelnikom do rozstrzygnięcia.
Poniżej okładka i link do wydania z 1912 roku Proroctw Królowej Saby.
Wielka Tama w pobliżu Marib
Miejsce wielkiej tamy Marib, zwanej także tamą 'Arim (Arabski: سَدّ ٱلْعَرِم, smutny al-ˁArim), znajduje się powyżej (na południowy zachód) starożytnego miasta Marib, niegdyś stolicy starożytnego królestwa Saby. Królestwo Saby było zamożnym krajem handlowym, kontrolującym kadzidło i trasy przypraw w Arabii i Abisynii. Sabejczycy zbudowali tamę, aby uchwycić okres monsun deszcze, które padają na pobliskie góry i w ten sposób nawadniają ziemię wokół miasta. Niektóre wstępne odkrycia archeologiczne sugerują, że proste tamy ziemne i a siec kanałw została zbudowana już około 1750 roku przed Chr., jednak najbardziej wiarygodne źródła datują Wielką Zaporę w Marib na około VIII wiek przed Chr.. Niektórzy uważają ją za jedno z najbardziej imponujących osiągnięć inżynierii starożytnego świata.
Ruiny Wielkiej Tamy w Marib w 1988 roku. By H. Grobe - Own work, CC BY-SA 3.0, Link
Średniowieczny arabski geograf Yāqūt al-Ḥamawi opisuje zaporę w następujący sposób:
"Znajduje się pomiędzy trzema górami, a wszystkie wody powodziowe płyną do jednego miejsca i z tego powodu woda wypływa tylko w jednym kierunku; a starożytni blokowali to miejsce twardymi skałami i ołowiem. Gromadzi się tam woda ze źródeł, a także woda powodziowa, gromadząca się za tamą jak morze. Kiedy tylko chcieli, mogli nawadniać z niego swoje uprawy, po prostu wypuszczając z śluz tyle wody, ile potrzebowali; gdy zużyli wystarczającą ilość, ponownie zamykali bramy, kiedy chcieli."
Obraz utworzony za pomocą AI