OBRONA LWOWA 1918 SEMPER FIDELIS
18 listopada zapraszamy na krakowskie obchody 105. rocznicy bohaterskiej obrony Lwowa - zwycięskiego powstania Orląt Lwowskich
Artur Oppman, Orlątko | ... Mamo, czy jesteś ze mną? Nie słyszę twoich słów... W oczach mi trochę ciemno... Obroniliśmy Lwów!... Zostaniesz biedna samą... Baczność! Za Lwów! Cel! Pal! Tylko mi ciebie, mamo, Tylko mi Polski żal!...
OBRONA LWOWA 1918-1920 SEMPER FIDELIS
Ochotnicza Legia Kobiet, ochotnicza organizacja wojskowa utworzona we Lwowie w 1918 przez kobiety, pragnące walczyć o niepodległość Polski. Kobiety z OLK walczyły o Lwów w trakcie wojny polsko-ukraińskiej oraz wojny polsko-bolszewickiej, w tym także w walkach o Wilno

Ziemiańska organizacja konspiracyjna UPRAWA, TARCZA, OPIEKA, S1

Uprawa, Tarcza, Opieka, S1 – polska konspiracyjna organizacja o charakterze paramilitarnym i społecznym, składająca się w przeważającej większości z ziemian i przemysłowców, działająca od jesieni 1941 roku do końca II wojny światowej na obszarze całego Generalnego Gubernatorstwa, jak również na terenach wcielonych do Rzeszy.

Rozmowa o zupełnie zamilczanej w okresie PRL-u szerokiej akcji polskich ziemian, która przybrała kryptonim „Uprawa”-„Tarcza”. Akcja, której nadano ramy organizacyjne, rozwinęła swoją działalność w czasie wojny na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Koncepcja powołania ziemiańskiej organizacji paramilitarnej zrodziła się wśród działaczy przedwojennego Związku Ziemian, zdelegalizowanego przez Niemców - Karola Tarnowskiego i Leona Krzeczunowicza. O tym, jak wartościowa była praca "Uprawy” jako zaplecza gospodarczego dla akcji niepodległościowej, świadczą słowa dowódcy AK, gen. Tadeusza Komorowskiego „Bora”:

"(...) Niezmiernie ważną i wprost nieocenioną była stała, świetnie zorganizowana pomoc dla oddziałów partyzanckich, które od lata 43 r. poczęły się mnożyć jak grzyby po deszczu, a w rok później nasyciły teren do takiego stopnia, że tylko opieka „Tarczy” uchroniła je od głodu, demoralizacji i rabunku."

IPNtvPL

Prezydent Ignacy Mościcki odwiedza siedzibę przedwojennego Związku Ziemian

Prezydent Ignacy Mościcki z wizyta w siedzibie przedwojennego Związku Ziemian, 1929 rok. Domena publiczna.

Organizacje konspiracyjne Uprawa, Tarcza, Opieka, S1 powstały na bazie przedwojennych struktur Związku Ziemian. Pomysł utworzenia struktury konspiracyjnej wyszedł od ziemianina, Leona Krzeczunowicza oraz hrabiego Karola Hilarego Tarnowskiego herbu Leliwa z Chorzelowa. 

Fundacja im. Zofii i Jana Włodków

Organizacja miała zdecentralizowaną strukturę, na jej czele stali luźno powiązani ze sobą:

  • Roman Lasocki ps. „Prezes” [przedwojenny sekretarz generalny Rady Naczelnej Organizacji Ziemiańskich],
  • Leon Krzeczunowicz ps. „Roland”, „Ekspress”, „S1”,
  • Leon Popławski z Obszaru Warszawa,
  • Andrzej Józef Sapieha ps. „Kodeński” (do wiosny 1944 roku),
  • Karol Hilary Tarnowski ps. „Leliwa” z Okręgu Kraków,
  • Paweł Żółtowski ps. „Ogończyk” z Obszaru Warszawa,
  • Jan Zamoyski ps. „Florian” z Okręgu Lublin.
  • Franciszek Unrug ps. „Dąb” z Okręgu Poznań.

Żródła:


Organizacja konspiracyjna Uprawa, Tarcza, Opieka, S1

Napis pozostawiony przez Leona Krzeczunowicza w celi nr 3 przy ul. Pomorskiej 2. Fotografia Muzeum Miasta Krakowa | Creative Commons Attribution NonCommercial NoDerivs 3.0 Unported

"Leon Krzeczunowicz ps. „Roland”, „Ekspress”, „S1” został rozpracowany przez krakowskie Gestapo. Aresztowano go w dniu wybuchu Powstania Warszawskiego, 1 sierpnia 1944 r., na rogatkach Krakowa na drodze Kraków-Warszawa, kiedy jechał do Sieciechowic. Najprawdopodobniej „Roland” stał się kolejną ofiarą „wsypy” w krakowskim środowisku konspiracyjnym z lata 1944 r. Do 6 sierpnia był przetrzymywany w areszcie Gestapo na ulicy Pomorskiej 2 w Krakowie, gdzie pozostawił po sobie ślad w postaci wyrytego na ścianie swojego nazwiska. Następnie do połowy grudnia 1944 r. przebywał w więzieniu Montelupich w Krakowie. Niewątpliwie był wielokrotnie przesłuchiwany i, jak relacjonowała żona Wanda Krzeczunowicz, torturowany. Od momentu zatrzymania „Rolanda” przez Gestapo rozpoczęły się usilne starania polskich konspiratorów o odkupienie albo odbicie uwięzionego. Dnia 6 sierpnia po południu - wspominał Krzysztof Morstin z Raciborska - byłem na zebraniu kilku członków „Uprawy”/„Tarczy”, które odbywało się w mieszkaniu pani Marii z Czechów Tarnowskiej przy ul. Widok na Podgórzu. Radziliśmy nad możliwością uwolnienia Krzeczunowicza, który był osadzony w więzieniu przy ul. Montelupich w Krakowie. Intensywnie szukano kontaktu z wiarygodnymi Niemcami w celu wykupienia więźnia, co również potwierdza w swojej relacji Maria Tarnowska: O Leona i pułkownika Godlewskiego starał się bardzo mjr Kwiatkowski [...]. Wiem jaką drogą próbował trafić do nieubłaganego szefa Gestapo [...]. Pomimo licznych składek w środowisku na rzecz uwolnienia Krzeczunowicza, w połowie grudnia 1944 r. został przewieziony do obozu w Gross-Rosen (nr obozowy 89300). Tak ostatnie chwile z mężem wspominała Wanda Krzeczunowicz: Ostatni raz widziałam go 13-go grudnia, wyjątkowo długo, bo właśnie był nalot na Kraków i spędzono nas do piwnic. Dzięki temu mogliśmy dosyć swobodnie rozmawiać, bo żołnierz, który miał nas pilnować, wydaje się umyślnie (niech mu to Pan Bóg wynagrodzi) zostawił nas samych i tylko stał za zamkniętymi drzwiami, daleko od nas. Od stycznia 1945 r. Leon Krzeczunowicz znajdował się w KL Dora w Turyngii. Tam urywa się ślad. Polski Czerwony Krzyż po trzech latach od zakończenia wojny był w stanie wydać tylko enigmatyczny komunikat: zawiadamiamy, że w ewidencji strat wojennych prowadzonej przez Biuro Informacyjne Polskiego Czerwonego Krzyża w Warszawie figuruje: Krzeczunowicz Leon ur. 7. IX. 1901 r., który przebywał w obozie konc.[entarcyjnym] Dora nr. 112328, gdzie zmarł dnia 19 marca 1945 r. Łączymy wyrazy szczerego współczucia. Wiadomość ta zapewne potwierdziła przypuszczenia rodziny o tragicznym losie zaginionego. Prawdopodobnie Krzeczunowicz zginął zamordowany przez Niemców podczas likwidacji obozu." [Wiki Ormianie]

 

Powstanie styczniowe - strona archiwalna śp. Jerzego Kowalczyka [1935 - 2015]

menu historia

Histmag.org

We use cookies

Na naszej stronie internetowej używamy plików cookie. Niektóre z nich są niezbędne dla funkcjonowania strony, inne pomagają nam w ulepszaniu tej strony i doświadczeń użytkownika (Tracking Cookies). Możesz sam zdecydować, czy chcesz zezwolić na pliki cookie. Należy pamiętać, że w przypadku odrzucenia, nie wszystkie funkcje strony mogą być dostępne.