Waza z Bronocic

Przedstawione na niej wozy są najstarszymi na świecie wizerunkami pojazdów czterokołowych.

Waza znaleziona w Bronocicach to najprawdopodobniej najstarsze znane wyobrażenie pojazdu kołowego na świecie. Średnie datowanie radiowęglowe wskazuje na 3520 lat przed Chrystusem czyli waza została wykonana około 5543 lata temu! Badania sąsiadujących kości zwierząt wykazały nawet datowanie na 4725 lat przed Chrystusem.

Waza z Bronocic na grafice Muzeum Archeologicznego w Krakowie. W Muzeum Archeologicznym w Krakowie znajduje się kopia wazy.

Waza z Bronocic

Wizerunek na wazie [rekonstrukcja] z Bronocic powszechnie uznawany jest za najstarsze znane wyobrażenie pojazdu kołowego na świecie (fot. Silar [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons)

Letheko

Tablica pamiątkowa na obelisku "Praojcom i Archeologom" umieszczonym w miejscu odkrycia. Fotografia Letheko CC BY-NC-ND 4.0

Rysunki na wazie z Bronocic są najstarszym dowodem na użycie wozu przez człowieka nie tylko w Europie, ale na całym świecie. Bomba archeologiczna, bardzo przydatna do promocji Polski jednak zupełnie zapomniana i nie nagłaśniana. Nasuwa się pytanie dlaczego? Jeżeli takie odkrycie nastąpiłoby we Francji, Niemczech czy dowolnym kraju Azji czy Europy, wiedziałoby o tym każde dziecko w wieku szkolnym. Jest to zdecydowanie największa zagadka związana z tym artefaktem.

Na terenie wsi Bronocice odkryto pozostałości po pradawnej osadzie z okresu kultury pucharów lejkowatych, datowanej na okres 3770–3540 lat p.n.e. Nazwa Kultury Pucharów Lejkowatych pochodzi od charakterystycznych kształtem naczyń z brzuścem baniastym oraz szeroko rozchylonym, lejkowatym kołnierzem. Kultura Pucharów Lejkowatych powstała na terenie Kujaw pod wpływem oddziaływania kultury lendzielskiej.

Podczas badań archeologicznych na terenie wsi Bronocice szczególnie ważne okazało się odkrycie skorupy potłuczonej tzw. "wazy z Bronocic", datowanej na ponad 5 500 lat, między innymi z wizerunkiem czterokołowego wozu. Odkrycia dokonano w 1975 roku. Znaleziono ją w płytkiej jamie (80 cm) o trapezowatym przekroju, nakrytej nienaruszoną pokrywą deluwialną. Badania wykopaliskowe w Bronocicach wykonywano w ramach współpracy naukowej Instytutu Historii Kultury Materialnej Polskiej Akademii Nauk w Krakowie i Uniwersytetu Stanu New York w Buffalo. Poszukiwania sondażowe rozpoczęto w 1967 roku, a prace terenowe wykonano w trakcie akcji wykopaliskowej w latach 1974-1980. Stanowisko archeologiczne zajmuje 52 ha i zostało wytyczone w 1967 roku. Jako makroregion przyjęto obszar o promieniu 10 km wokół stanowiska. W latach 1974–1980 prace prowadził tam prof. Janusz Kruk z krakowskiego oddziału Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk i Sarunas Milisauskas ze State University of New York w Buffalo.

Bronocice, wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Działoszyce. Liczba mieszkańców w 2021 roku wynosiła 77 osób, kod pocztowy 28-440. Bronocice są położone na Wyżynie Małopolskiej, w środkowym odcinku dorzecza Nidzicy. To kraina wyżyn lessowych, o urozmaiconej rzeźbie wysokich wzniesień i głęboko wyżłobionych dolin.
Południowa część tego terenu wchodzi w skład Płaskowyżu Proszowickiego, a północna należy do Wyżyny Miechowskiej. Środkiem rozciąga się szeroka dolina Nidzicy. Gleby zróżnicowane; oprócz lessu, margle kredowe, aluwia oraz czarnoziem, gleby brunatne, rędziny i mady. Różnice wysokości między dnami większych dolin i wierzchowinami wzgórz wynoszą ponad 50 m. Teren jest silnie wilgotny, w niektórych miejscach okresowo zalewany.

Starożytna Polska Słowianie

Najstarszy wizerunek wozu czterokołowego i drzewa przydrożnego na wazie z Bronocic

Wizerunek wozu na wazie z Bronocic powszechnie uznawany jest za najstarsze znane wyobrażenie pojazdu kołowego na świecie oraz być może drzewa przydrożnego i pól uprawnych

Inne rysunki na wazie przedstawiają być może drzewo, rzekę, pobliska Nidzicę oraz schemat, który może symbolizować pola uprawne z krzyżującymi się drogami/rowami lub plan wioski. Wizerunek na wazie jest najstarszym znanym wyobrażeniem pojazdu kołowego na świecie. Dowodzi, że pojazdy kołowe były znane w Europie Środkowej już w IV tysiącleciu przed Chrystusem. Wozy ciągnęły prawdopodobnie tury, szczątki tych zwierząt znaleziono razem z wazą. Rogi zwierząt z Bronocic miały charakterystyczne otarcia sugerujące, że były obwiązane sznurem tworzącym prawdopodobnie coś w rodzaju jarzma przyrożnego. Koło na narysowane na środku wozu najprawdopodobniej symbolizuje pojemnik do transportu żywności.

Prawdopodobna wizualizacja zaprzęgu z jarzmem przyrożnym

Prawdopodobna wizualizacja zaprzęgu z jarzmem przyrożnym. Grafika Muzeum Archeologiczne w Krakowie.

lub Map

Na koniec nie sposób nie zwrócić uwagi, wbrew oficjalnej szkole archeologii, na zagadnienie pochodzenia Kultury Pucharów Lejkowatych. Pytanie zadane miedzy innymi tu: Słowianie i ukryta historia Polski. "I co najważniejsze Kultura Pucharów Lejkowatych związana była z ludnością o charakterystycznych dla Słowian i Staroeuropejczyków haplogrupach: Y-DNA R1a oraz I1 i I2. Dlatego uważajcie, czy nasi „polscy naukowcy” i dziennikarze obcych, ale polskojęzycznych mediów nie zechcą przypisać znaleziska Celtom, Germanom, wpływom Sumeryjskim i każdemu, kto tylko się nawinie, niezależnie od tego, czy jest w tym sens, byle by to tylko nie byli nasi przodkowie."

Zapraszamy do kontaktu wszystkich zainteresowanych publikowaniem swoich tekstów w dziale Archeologia na Blogu Letheko.

Waza z Bronocic. Przedstawione na niej wozy są najstarszymi na świecie wizerunkami pojazdów czterokołowych

Waza z Bronocic

Portal mapowy Narodowego Instytutu Dziedzictwa

Kwartalnik Historii Techniki i Nauki

Menu historia

menu archeologia