
Zabytkowy żuraw kolejowy w Kowarach
Zabytkowy żuraw w Kowarach. Na peronie stacji kolejowej w Kowarach, w pobliżu przejazdu drogowego stoi obrotowy żuraw słupowy służący do załadunku i rozładunku wagonów kolejowych. Żuraw usadowiony jest na kamienno-ceglanym postumencie o wymiarach 2,5 x 3 metry. Pochodzi najprawdopodobniej z 1905 roku, i jest jednym z niewielu żurawi tego typu, zachowanych w Europie. Konstrukcja żurawia wzorowana jest na dźwigach kolejowych, które powstawały w Anglii w połowie XIX wieku. W XIX i XX wieku Kowary były silnym ośrodkiem przemysłowym, w którym funkcjonowały tartaki, fabryki dywanów, filców technicznych, porcelany, ... Do stacji w Kowarach w minionych czasach kursowało wiele pociągów towarowych, do załadunku wagonów towarowych bardzo potrzebny był żuraw. Niestety z czasem i za sprawą różnych sił (?) fabryki upadły, a pociągi przestały kursować. Ostatni kurs pasażerski do stacji w Kowarach odbył się w 1987 roku, a towarowy w połowie lat 90. XX wieku.
Zabytkowy żuraw w Kowarach został uratowany przed złomowaniem oraz wyremontowany staraniem członków Społecznego Komitetu Ratowania Zabytkowego Żurawia Kolejowego w Kowarach oraz Fundacji "Kolej Karkonoska".
Podstawowymi elementami żurawia są: stała kolumna na której obraca się ramie wysięgnika o stałym kącie nachylenia oraz mechanizm napędu obrotu oraz podnoszenia czyli nawijania łańcucha zakończonego bloczkiem łańcuchowym z obrotowym hakiem. Mechanizm żurawia jest ułożyskowany na dole i górze kolumny oraz wyposażony w dolny zębaty wieniec obrotowy. Wysięgnik wykonany jest z nitowanych odlewów rurowych umocowanych naciągami strunowymi do góry mechanizmu żurawia obracającego się na kolumnie. Wysokość robocza haka wynosi 5,20 metra. Ponad ramieniem wysięgu przechodzi łańcuch nośny przechodzący przez koło łańcuchowe znajdujące się na głowicy wysięgu. Na końcu łańcucha znajduje się zblocze z podwójnym hakiem obrotowym zawieszone na pojedynczym bloczku łańcuchowym. Łańcuch nośny jest nawijany na bęben łańcuchowy znajdujący się w mechanizmie obrotowym nad słupem żurawia. Żuraw oprócz możliwości podnoszenia i opuszczania ładunku o ciężarze do 800 kg, mógł także ładunek obracać o 360 stopni, co bardzo ułatwiało załadunek z peronu, platformy konnej, samochodu do wagonu. Kowarski żuraw obsługiwało dwóch ludzi przy użyciu korb napędzających przekładnie zębate. Jeden układ napędowy służył do obracania urządzenia wokół osi pionowej, drugi do podnoszenia towarów czyli napędu bębna łańcuchowego. Dźwig zaopatrzony jest w hamulec taśmowy i zapadkę blokującą ciężar na żądanej wysokości.

{phocamaps view=map|id=62} lub {phocamaps view=link|id=62|text=Map}
Na zdjęciach oprócz żurawia widoczny są:
- Wagon towarowy do drezyny WM-5 wyprodukowany w zakładach Kolzam (Kolejowe Zakłady Maszyn Kolzam – producent taboru kolejowego z Raciborza).
- Samoczynna sygnalizacja przejazdowa wyprodukowana w zakładach ZWUS (Zakłady Wytwórcze Urządzeń Sygnalizacyjnych). Do roku 1986 pełniła służbę na przejeździe kolejowo-drogowym w Leszczyńcu, na linii kolejowej nr 308 z Jeleniej Góry do Kamiennej Góry.
- Szafa przejazdowa wyprodukowana w zakładach ZWUS. Mieściło się w niej sterowanie i zasilanie do sygnalizacji oraz zapór na przejeździe kolejowo-drogowym.
Lokalizacja zabytkowego żurawia w Kowarach
Czytaj także:
- Portal polska.org.pl - żuraw w Kowarach
- Portal fotopolska.eu - żuraw w Kowarach
- Stacja Kowary z mini skansenem
- Zakłady Wytwórcze Urządzeń Sygnalizacyjnych
- Kolejowe Zakłady Maszyn Kolzam
- Kolej Krakowsko-Górnośląska | Krakau-Oberschlesische Eisenbahn [KrOs]
- 1911 Encyclopædia Britannica/Cranes
- Rewitalizacja linii kolejowej Mysłakowice - Kowary - Kamienna Góra
O Kowarach w przewodniku J.Czerwiński, R. Chanas DOLNY ŚLĄSK Wydawnictwa Sport i Turystyka, Warszawa, 1977 rok






