OBRONA LWOWA 1918 SEMPER FIDELIS
18 listopada zapraszamy na krakowskie obchody 105. rocznicy bohaterskiej obrony Lwowa - zwycięskiego powstania Orląt Lwowskich
Artur Oppman, Orlątko | ... Mamo, czy jesteś ze mną? Nie słyszę twoich słów... W oczach mi trochę ciemno... Obroniliśmy Lwów!... Zostaniesz biedna samą... Baczność! Za Lwów! Cel! Pal! Tylko mi ciebie, mamo, Tylko mi Polski żal!...
OBRONA LWOWA 1918-1920 SEMPER FIDELIS
Ochotnicza Legia Kobiet, ochotnicza organizacja wojskowa utworzona we Lwowie w 1918 przez kobiety, pragnące walczyć o niepodległość Polski. Kobiety z OLK walczyły o Lwów w trakcie wojny polsko-ukraińskiej oraz wojny polsko-bolszewickiej, w tym także w walkach o Wilno

 Podróżować to żyć - Hans Christian Andersen

 Kolej Iwangorodzko-Dąbrowska - tunele pod Białą Górą.

Tunel pod Białą Górą

10 lipca 1881 roku Car Aleksander III zatwierdził koncesję Towarzystwu Drogi Żelaznej Iwangorodzko-Dąbrowskiej. Linia kolejowa w zatwierdzonej postaci miała liczyć 461,9 km i była to najdłuższa linia kolejowa w Królestwie Polskim.

W Królestwie Polskim Rosjanie celowo utrzymywali stan opóźnienia gospodarczego hamując rozwój przemysłu oraz kolei żelaznych. Po pierwsze rozwinięty przemysł zwiększyłby potencjał wojskowy obszaru zagrożonego ewentualnym powstaniem a równocześnie ewentualne powstanie odcinałoby Rosję od dóbr tam produkowanych.

Z uwagi na powyższe uzyskanie zgody cara na budowę niezbędnej gospodarczo linii kolejowej, nie było ani łatwe ani oczywiste. Nie było oczywiste pomimo prorosyjskiego charakteru Towarzystwa Drogi Żelaznej Iwangorodzko-Dąbrowskiej, które wygrało koncesję w kontrze do Towarzystwo Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej kierowanej przez byłego powstańca styczniowego Leopolda Stanisława Kronenberga. Przedsięwzięcie Droga Żelazna Warszawsko-Wiedeńska było prawdziwą ostoją polskości pod zaborami, prawie wszystkie stanowiska urzędnicze były obsadzone Polakami...

"Droga Żelazna Iwangorodzko – Dąbrowska liczyła ogółem 433 wiorsty i dzieliła się na trzy oddziały:

  1. Iwangrodzko – Bziński, od Iwangorodu do Bzina (91 wiorst).
  2. Bzińsko – Dąbrowski, od Bzina do Dąbrowy Górniczej (188 wiorst).
  3. Koluszkowsko – Bodzechowski, od st. Koluszki przez Bzin do Bodzechowa (154 wiorsty).

Bierze zaś początek:

  1. ze stacji Iwangród, drogi Nadwiślańskiej, położonej na prawym brzegu Wisły w gub. Lubelskiej,
  2. ze st. Koluszki, drogi Warszawsko – Wiedeńskiej i Fabryczno – Łódzkiej w gub. piotrkowskiej;
  3. od miasta Ostrowca z przystankiem w Bodzechowie, pow. opatowskiego, gub. radomskiej.

Pojedyncze te gałęzie zbiegają się na stacji w Bzinie, pow. konecki, gub. radomska. Od Bzina jedną linią Droga Żelazna Iwangorodzko – Dąbrowska przecina całą gubernię kielecką, dochodząc na południowo – zachodnim krańcu Królestwa Polskiego do Dąbrowy Górniczej"[1]

Strategiczny tunel kolejowy pod Białą Górą w ciągu linii Kolei Iwangorodzko-Dąbrowskiej

"Spotkanie się robotników w chwili przebicia otworu pomiędzy dwiemia galeryami w tunelu D. Ż. Iwanogrodzko-Dąbrowskiéj pod Miechowem" - Kazimierz Pomianowski wg Ksawerego Pillatiego [Źródło - Antykwariat POLIART]

Dworzec kolejowy w Bzinie. Grafika z roku 1885 [skarzysko.info]

Dworzec kolejowy w Bzinie [2] [1885]. Grafika z witryny skarzysko.info

Linia kolejowa Iwanogrodzko-Dąbrowska łączyła Dęblin (nazwa Iwangorod pochodziła od imienia namiestnika Królestwa, Iwana Paskiewicza) z Zagłębiem Staropolskim oraz Zagłębiem Dąbrowskim. Powstała linia kolejowa była bardzo korzystną inwestycją. W znacznym stopniu przyczyniła się do rozwoju przemysłu w Zagłębiu Dąbrowskim oraz uchroniła od całkowitego upadku Zagłębie Staropolskie, zapewniając mu dostawę surowców energetycznych i hutniczych. Inwestycja spowodowała rozwój wielu miejscowości przy niej położonych, które wykształcały się na duże ośrodki gospodarcze i miejskie.

Przebieg Kolei Iwanogrodzko-Dąbrowskiej [Fragment mapy Bahnkarte Deutschland z roku 1899 | Wikimedia Commons]

Przebieg Kolei Iwanogrodzko-Dąbrowskiej

Kliknięcie linku otwiera duży plik mapy linii kolejowych Europy Środkowej z 1899 roku

"Godnym jest także uwagi tunel pod st. Miechów, jak dotąd jedyny na drogach żelaznych Królestwa. Tunel przekopany jest w wyniosłych wzgórzach pod wsią Piaskowcem, 2457 długi, 27 wysoki, 17 szeroki st. ang. w świetle, cały obmurowany cegłą, jakiej zużyto przeszło 3,500,000 sztuk. Przy ujściach pokłady wierzchnie równają się 12 sążniom grubości, ku środkowi zaś pokłady wapienia marglowego nakrywającego tunel dochodzą do 28 sążni średnicy. Wyloty tunelu obmurowane, opatrzone są datą rozpoczęcia i ukończenia budowy 1882 — 1884. W wewnętrznej galeryi mieszczą się nisze albo komory dla schronienia służby drogowej i i 2 kamer, mających w poziomem przecięciu kształt litery T, dla celów strategicznych." [3]

Pierwsza nitka tunelu została oddana do użytku 25 stycznia 1885 roku, po trzech latach trwającej budowie (od 1882). Do budowy obiektu zużyto ponad 3,5 miliona cegieł. W celu dostarczania niezbędnego budulca, właściciele linii kolejowej uruchomili w okolicy budowy dużą cegielnię wyposażoną w piec kręgowy typu Hoffmana, która była w stanie dostarczać nawet 147 tysięcy sztuk cegły przy jednorazowym wypale. Tunel powstał wyłącznie w celach strategicznych. Biała Góra jest stosunkowo niewielkim i niestanowiącym większej przeszkody wzniesieniem, dodatkowo łatwym do ominięcia przez szlak kolejowy, co w latach 70. XX wieku uczyniono wytyczając linię hutniczą-szerokotorową, na znacznej długości równoległą do linii Iwangorodzko-Dąbrowskiej. Tunel kolejowy został przewidziany przez projektantów jako wrażliwy element, którego wysadzenie w obliczu potencjalnej agresji Niemiec lub Austro-Węgier umożliwiało zablokowanie linii kolejowej i tym samym spowolnienie wrogich wojsk. Z powodu militarnego przeznaczenia obiekt został wykonany przez jednostkę rządową z pominięciem procedury przetargowej. Pracami budowlanymi kierował Bolesław Rupniewski. W budowę tunelu zaangażowani byli także znani inżynierowie Weiler oraz pochodzący z Włoch Forradini. Do spotkania ekip drążących po obydwu stronach wzniesienia doszło 27 lipca 1883 roku. Budowa konstrukcji kosztowała akcjonariuszy ponad milion rubli. Tunel od momentu powstania aż do odzyskania przez Polskę niepodległości był jedynym tego typu obiektem na terenie Królestwa Polskiego, chociaż pierwotne plany linii Iwangorodzko-Dąbrowskiej przewidywały budowę bliźniaczego obiektu w okolicach Suchedniowa. 

W latach 1910−1912, w związku z rosnącym ruchem kolejowym, zbudowano drugą nitkę tunelu. Tunele otrzymały wtedy swoje pierwsze nazwy. Na cześć inspektora dróg żelaznych Ferdynanda Rydzewskiego, tunel zachodni otrzymał nazwę „Ferdynand”. Na cześć naczelnego bankiera inwestycji oraz vice prezesa Towarzystwa Drogi Żelaznej Iwangorodzko –Dąbrowskiej Jana Blocha [4], tunel wschodni został nazwany "Jan". W 1914 roku, wkrótce po wybuchu I wojny światowej, tunele zgodnie ze swoim przeznaczeniem zostały wysadzone. Odbudowa miała miejsce w latach wojny oraz w 1920 roku.

W trakcie trwania kampanii wrześniowej konstrukcja nie odniosła większych szkód, została jednak wysadzona w 1945 roku przez wycofujące się wojska niemieckie. Tunel został ponownie uruchomiony tuż po zakończeniu wojny. Obecnie obiekt składa się z dwóch równoległych, jednotorowych tuneli o konstrukcji stopowej oddalonych od siebie o  około 40 metrów. Mają one niemal jednakową długość 764 metrów, zostały skrócone, pierwotnie ich długość wynosiła nieco ponad 813 metrów. W obydwu tunelach istnieje dość znaczny spadek wysokości wynoszący aż 8° w kierunku wylotu północnego. Do budowy tuneli użyto tzw. metody „belgijskiej”. W 2005 roku zostały im nadane nowe nazwy „August” – tunelowi zachodniemu oraz „Włodzimierz” – tunelowi wschodniemu. Tunel znajduje się na granicy dwóch gmin. Wylot północny znajduje się na terenie gminy Kozłów, zaś południowy gminy Charsznica. Obiektowi nazwę zawdzięcza pobliska stacja kolejowa – Tunel. W 2013 roku tunele zostały poddane gruntownej modernizacji.

Tunel kolejowy pod Białą Górą koło Miechowa

Lokalizacja tuneli kolejowych pod Białą Górą:

lub Map


Oprocentowane w wysokości 4,5% obligacje Towarzystwa Drogi Żelaznej Iwanogrodzko-Dąbrowskiej z roku 1882, z gwarancją bezwarunkową Rządu Cesarsko-Rosyjskiego w ogólnej sumie nominalnej

Oprocentowane w wysokości 4,5% obligacje Towarzystwa Drogi Żelaznej Iwanogrodzko-Dąbrowskiej z roku 1882, z gwarancją bezwarunkową Rządu Cesarsko-Rosyjskiego w ogólnej sumie nominalnej. [Źródło]

 

W latach obu wojen światowych tunele były kilkakrotnie wysadzane oraz naprawiane. Podczas I wojny światowej dwukrotnie oraz w 1945 roku.

Przypisy:

  1. Stanisław Sienicki - "Opis Drogi Żelaznej Iwangrodzko – Dąbrowskiej" Warszawa, 1885, s. 4-6
  2. Tamże s. 9
  3. Bzin nazwa stacji kolejowej w latach 1885–1897, obecnie stacja w Skarżysku-Kamiennej, powstała w 1885 roku w ramach budowy kolei Iwangorodzko-Dąbrowskiej. Jedna z czterech stacji kolejowych w Polsce posiadających status stacji rozrządowej i jednocześnie jeden z większych kolejowych węzłów towarowych w kraju.
  4. Jan Gotlib (Bogumił) Bloch (ur. 24 czerwca 1836 w Radomiu, zm. 7 stycznia 1902 w Warszawie) – polski bankier i przedsiębiorca, „król kolei żelaznych” – twórca i budowniczy kilku ważnych w Rosji linii kolejowych, w tym „Drogi Żelaznej Fabryczno-Łódzkiej” – krótkiej, ale dla rozwoju Łodzi niezwykle istotnej. Był symbolem epoki dojrzałego kapitalizmu, najbardziej bodaj reprezentatywnym przedstawicielem uformowanej już burżuazji polskiej. Pisano o nim po śmierci: najwybitniejsza i najciekawsza postać świata finansowego Warszawy końca XIX w., gwiazda pierwszej wielkości polskiej elity finansowej ostatnich dziesięcioleci XIX w. Wybitny publicysta gospodarczy, autor  m.in. 7 - tomowego dzieła "Przyszła wojna” (1893-1898), praca tłumaczona na wiele języków i najlepiej znana w świecie publikacja Jana Blocha. Na początku 1901 Akademia Umiejętności zgłosiła “Przyszłą wojnę” do pokojowej Nagrody Nobla. Nie przyznano jej, ale sam fakt nominacji musiał autorowi sprawić ogromną satysfakcję, zaś ze strony współczesnych przysporzył mu niemało zawiści.

    Dzieło Jana Blocha “Przyszła wojna” czytał ostatni car Rosji Mikołaj II, wywarło nań tak duży wpływ, że przyczynił się do zwołania w 1899 pierwszej Konferencji Haskiej (1899), w której na osobiste zaproszenie cara brał udział Jan Bloch.

Źródła:

 

Open Street Map

OpenStreetMap® to projekt open data, rozpowszechniany na licencji Open Data Commons Open Database License (ODbL) przez OpenStreetMap Foundation (OSMF).

lub Map 

Możesz swobodnie kopiować, rozpowszechniać, przekazywać innym i dostosowywać nasze dane, pod warunkiem podania Open Street Map i jego autorów jako źródła. Jeśli zmienisz, przekształcisz lub wykorzystasz nasze dane, wynik swojej pracy możesz rozpowszechniać tylko na podstawie tej samej licencji.

Pełny tekst licencji dokładnie opisuje twoje prawa i obowiązki.

Nasza dokumentacja rozpowszechniana jest na warunkach licencji Uznanie autorstwa na tych samych warunkach 2.0 (CC BY-SA 2.0).


 

Menu miejsca

II Rzeczpospolita

Mapa drogowa II Rzeczpospolita

Dwory i pałace

Zamek Grodziec

.

Nepomuki

Nepomuki – figury świętego Jana Nepomucena