Jan Bogdziewicz kresowy chłopak na Dolnym Śląsku
Jan Bogdziewicz urodził się w 1925 roku w Wasiliszkach na Nowogródczyźnie (dzisiejsza Białoruś). Gdy po wojnie, w 1947 roku, trafił na Ziemie Odzyskane, nikt nie spodziewał się, że stanie się on zmorą lokalnych władz.
Jego życiorys był typowy dla wielu przesiedleńców z Kresów: służba w AK, przymusowe wcielenie do Ludowego Wojska Polskiego, dezercja, a następnie działalność w antykomunistycznym podziemiu na Białostocczyźnie. Gdy sytuacja robiła się zbyt gorąca, postanowił skorzystać z amnestii, zataił część swojej przeszłości i wyjechał na Dolny Śląsk, by zaczynać wszystko od nowa.
Narodziny „Czarnego Janka”
Początkowo pracował we Lwówku Śląskim, ale szybko popadł w konflikt z Urzędem Bezpieczeństwa, który węszył jego przeszłość. Nie mogąc liczyć na spokojne życie, zdezerterował po raz drugi – tym razem z „normalności” – i uciekł w lasy okolic Złotoryi i Lwówka Śląskiego. Tam narodziła się jego legenda.
Przez kilka lat (1948-1952) Czarny Janek, wraz z grupą młodych ludzi, którymi dowodził, terroryzował okolicę. Jego bazą było malownicze, tajemnicze miejsce – wygasły wulkan Ostrzyca Proboszczowicka, zwany „Śląską Fudżijamą”. Według podań miał tam swoje kryjówki, a niektórzy do dziś wierzą, że w tunelach pod górą zakopał swoje skarby.
Bohater czy bandyta?
I tu dochodzimy do sedna legendy, która dzieliła (i nadal dzieli) mieszkańców.
Portret „szlachetnego rozbójnika”: Wielu zapamiętało go jako postać z nutką romantyzmu – polskiego Janosika lub Robin Hooda. Krążyły opowieści, że napadał przede wszystkim na spółdzielnie (GS-y) i sklepy, nie tyle dla siebie, co by pomóc biednym. Mówiono, że jest inteligentny, przystojny i sympatyczny.
Mroczna rzeczywistość: Z drugiej strony, nie brakuje dowodów na to, że jego działalność była brutalna. Przede wszystkim, by zachować konspirację, zamordował dwoje swoich młodych podkomendnych – 16-letnią Krystynę Jarzębską i 18-letniego Romana Becia, którzy chcieli odejść z grupy.
To właśnie ta dwoistość sprawia, że do dziś trudno jednoznacznie ocenić Czarnego Janka.
Upadek i tajemnicza śmierć
Grupa została rozbita w maju 1952 roku. Bogdziewicza wydał jeden z jego ludzi, Julian Mazur, który w obawie o własne życie poddał się władzom i wskazał kryjówkę.
Proces był formalnością. 15 czerwca 1953 roku, na dziedzińcu więzienia przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu, wyrok wykonano. Ale i tutaj legenda wzięła górę nad faktami. Oficjalnie podano, że został rozstrzelany przez pluton egzekucyjny. Jednak wiele lat później, w 2011 roku, na jaw wyszła makabryczna tajemnica: Jan Bogdziewicz został zabity „metodą katyńską” – strzałem z pistoletu w tył głowy, co było złamaniem obowiązującego prawa.
Jego grób znajduje się na wrocławskim Cmentarzu Osobowickim, przez długi czas był anonimowy.
Czytaj więcej: Jan Bogdziewicz czyli legenda o Czarnym Janku
O tym, czy Śląsk należał do Czech przed Mieszkiem I mówi archeolog prof. Sławomir Moździoch. Jak powstał mit o czeskości Sląska?
Wielka Morawa, jedno z pierwszych państw słowiańskich, która według niektórych badaczy miała obejmować także tereny dzisiejszego Śląska. Czy odkrycia archeologów to potwierdzają? Mówi o tym dr hab. Krzysztof Jaworski.
Czytaj więcej: Początki Śląska - Piastowie i silne wpływy czeskich Przemyślidów
Dokąd sięgają granice Dolnego Śląska? Czy tam, gdzie dzisiaj są granice województwa dolnośląskiego? Czy też tam, gdzie historycznie leżały
...Dzieje Wrocławia można prześledzić na fotografiach wykonanych przez miejskie wodociągi, które rozpoczęły działalność w 1871 roku i od tego
...
Duch Gór, Karkonosz, Liczyrzepa, Rzepiór, Rzepolicz, Rübezahl, Krakonoš, Krkonoš, Rýbrcoul – postać fantastyczna, bohater licznych legend związany z obszarem Karkonoszy. Najstarsze wyobrażenie znajdujące się na mapie Śląska Martina Helwiga wydanej w 1561 roku.
Pierwsza mapa Śląska, Martina Helwiga z 1561 roku. Orientacja południowa (północ na dole mapy) Źródło (domena publiczna)
© 2010 - 2026 LETHEKO.PL
