Tematy na blogu

niedziela, 26 kwiecień 2020 13:54

Legendarna ciężarówka terenowa Praga V3S

Napisane przez Letheko
Oceń ten artykuł
(0 głosów)

Praga V3S - legendarna ciężarówka terenowa. Dlaczego V3S? bo po czesku to: vojenský třítunový speciál - wojskowa trzytonowa specjalna (ciężarówka).

 

Praga V3S to trzyosiowy samochód ciężarowy o wybitnej mobilności terenowej. W Czechach popularnie nazywana: ventra, vétřieska, vejtřaska, vska, pv3ska lub vejda. Początek produkcji to rok 1953, w początkowym okresie Praga V3S była produkowana wyłącznie na potrzeby armii czechosłowackiej ("specjal" jak na takie konstrukcje mówią Czesi). Początkowo cywilnym odpowiednikiem V3S była dwu osiowa 4x2 Praga S5T mająca gorsze właściwości terenowe, jednocześnie większa ładowność i szybkość, modelu Praga S5T w sumie wyprodukowano około 50 000 sztuk. Ostatnie egzemplarze Pragi V3S zjechały  z taśmy montażowej [bratysławski BAZ] w 1990 roku, Czeska armia używa je do tej pory (zastosowania specjalne, podwozia radiostacji polowych). Praga V3S była jednym z najdłużej produkowanych samochodów ciężarowych na świecie. W sumie legendarnej Pragi V3S wyprodukowano 130 000 egzemplarzy. Pod sam koniec produkcji w 1988/9 roku pojawiła się zmodernizowana wersja M2 i kolejne modyfikacje M3.. podwozia, silnika oraz zespołu napędowego

Legendarna ciężarówka terenowa Praga V3S

Wymiary samochodu Praga V3S w wersji skrzyniowej. Proszę zwrócić uwagę na kąt najazdu, zejścia oraz prześwit podłużny (dzięki zastosowaniu mostów portalowych) oraz poprzeczny. Wartości doskonałe, które powodują, że samochód ma świetne właściwości terenowe.

Praga V3S została zaprojektowana w wyjątkowo krótkim czasie, 4 miesiące do fazy prototypu do wdrożenia produkcji. Jest konstrukcją czysto czechosłowacką, inspirowaną jednak amerykańską ciężarówką Studebaker US 6, a trochę rosyjskim ZIS-em.

Dzięki zastosowaniu portalowych mostów napędowych (walcowe przekładnie zwolnicowe) ma bardzo duży prześwit podłużny przy relatywnie małych kołach o 20-8.25. Zastosowanie tego typu mostów zapewniło bardzo dobrze właściwości terenowe samochodu, obniżając jednak szybkość maksymalną do 60 km/godz. Nie jest to wadą poważna, ponieważ samochód został zaprojektowany zaprojektowany głównie do jazdy w ciężkim terenie. Tylne mosty napędowe wyposażone są w mechaniczne, 100 % blokady mechanizmów różnicowych. Do napędu samochodu Praga V3S służy chłodzony powietrzem silnik Tatra T 912-1 lub jego późniejsze odmiany: -2, -3, będący pochodnym silnika Tatry 111, jest to połowa silnika V 12 z niezbędnymi zmianami. Pojemność skokowa silnika to 7412 cm³, rozrząd typu OHV na kołach zębatych, wtrysk paliwa bezpośredni. Silnik osiąga moc 98 KM (73 kW) przy 2000 obr/min. Dzięki swojej konstrukcji jest głośny ale niezawodny w ekstremalnie dużym zakresie temperatur otoczenia. Do rozruchu w niskich temperaturach służy nabój eterowy na kolektorze ssącym, pompa wstrzykująca paliwo do świecy płomieniowej typu JIKOV 132, naftowe podgrzewanie akumulatorów oraz przyrząd najbardziej niezawodny dla wprawnego kierowcy - korba rozruchowa. W silniku T912-1 nie ma świec żarowych ani dekompresora. Do chłodzenia silnika zastosowano sztywno napędzany wentylator, pracujący w oblachowaniu cylindrów silnika. Praktycznie niezniszczalny wał korbowy jest podparty na dużych łożyskach tocznych, wał jest skręcany z poszczególnych elementów (wykorbień), taka konstrukcja umożliwia naprawę wału korbowego w warunkach polowych, poprzez częściową wymianę elementów. Osprzęt silnika jest bardzo prosty: szczelinowy filtr oleju, czyszczony grzebieniem przy każdej zmianie biegów(linka łącząca grzebień z lewarkiem), mokry siatkowy, cyklonowy filtr powierza, filcowy wkład w filtrze paliwa, prądnica 12 V oraz rozrusznik 5,7 kW oraz dwucylindrowy kompresor powietrza. Rozrząd  OHV - wałek rozrządu napędzany kołami zębatymi od wału korbowego, który po przez popychacze porusza konikami zaworów ssących oraz wydechowych.

Układ napędowy to : trzy mosty portalowe, skrzynia biegów 4+1 oraz reduktor terenowy (szosa, teren), wały napędowe, z reduktora został wyprowadzony dodatkowy wałek do napędu wciągarki lub pomp hydraulicznych do napędu zabudów specjalistycznych. Stały napęd 6x6 z możliwością blokady mostów tylnych. Na podwoziu Praga V3S były zabudowywane zabudowy: skrzyniowa, wywrotka, skrzyniowa z HDS, kontener wojskowy z różnym wyposażeniem, beczka asenizacyjna, polewaczka, cysterna, żuraw CKD AD 06, w późniejszym okresie AD 080 (przełom lat 70/80), eksploatowany z powodzeniem do czasów obecnych. Układ hamulcowy jest wspomagany pneumatycznie, na mostach hamulce szczękowe, hamulec ręczny na wale napędowym - bęben a wokół taśma hamulcowa zaciągana ręcznie.

Zespół napędowy samochodu Praga V3S

 

 

Silnik T 912 

Silnik T-912

Podstawowe parametry silnika T-912 używanego do napędu samochodu Pragi V3S

  • Paliwo - ON
  • Wtrysk paliwa - bezpośredni
  • Ilość cylindrów - 6 w rzędzie
  • Średnica cylindra - 110 mm (115 mm wersja T 912-4 oraz T 912-5)
  • Skok tłoka - 130 mm
  • Pojemność skokowa 1 cylindra - 1 235,4 cm³
  • Pojemność skokowa silnika - 7 412 cm³ (8 100 cm³ wersja T 912-4 oraz T 912-5)
  • Stopień kompresji - 16,5
  • Układ chłodzenia - powietrzny, wentylator napędzany paskiem klinowym od wału korbowego
  • Moc maksymalna przy obrotach - 72,1 kW (98 KM)  przy 2 100 obr/min  (88 kW (120 KM) przy 2 100 obr/min wersja T 912-4 oraz T 912-5)
  • Moc trwała przy obrotach - 60 KM przy 1 600 obr/min
  • Moment obrotowy maksymalny przy obrotach - 360 Nm przy 1 400 obr/min (452 Nm przy 1 400 obr/min wersja T 912-4 oraz T 912-5)
  • Jednostkowe zużycie paliwa - 247 g/kWh  (240 g/kWh wersja T 912-4 oraz T 912-5)
  • Masa własna suchego silnika - 600 kg (665 kg wersja T 912-4 oraz T 912-5)
  • Wał korbowy - skręcany z 7 elementów, łożyskowany na 7 łożyskach tocznych
  • Pompa wtryskowa - Motorpal PV 6 R 8S620
  • Końcówki wtryskiwaczy - pięciootworowe typu DOP 120 S 525
  • Kompresor powietrza - 2 cylindrowy
  • Układ rozrządu - OHV
  • Pojemność miski olejowej - 18 litrów
  • Skrzynia korbowa - sucha
  • Chłodnica oleju - tylko w wersji T 912-4 oraz T 912-5
  • Filtr oleju - szczelinowy, szeregowy, grzebień poruszany przy zmianie biegów
  • Filtr powietrza - mokry, cyklonowy, olejowy
  • Filtr paliwa - sitko, odstojnik, filcowy wkład filtrujący
  • Sprzęgło - suche, jedno-tarczowe [325/190/5]
  • Sterowanie sprzęgłem - mechaniczne
  • Średnie zużycie paliwa - 26 litrów/100 km

Wersja T 912-4 oraz T 912-5 stosowana była w samochodach po modyfikacji Praga M2

Układ rozrządu OHC w silniku T 912

Układ rozrządu OHV w silniku T 912

System smarowania silnika T 912

System smarowania silnika T 912

1. Zębata pompa oleju tłocząca [rysunek], 2. Zębata pompa oleju powrotna, 3. Miska olejowa [rysunek], 4. Dolny dekiel skrzyni korbowej, 5. Szczelinowy filtr oleju [rysunek], 6. Kulkowy zawór zwrotny, 7. Wał korbowy, 8. Zwór regulacyjny ciśnienia w wale korbowym [rysunek], 9. Wałek rozrządu, 10. Popychacz dźwigi zaworu, 11. Kompresor

Instalacja elektryczna

  • 12 V, plus na masie (minus na masie wersja T 912-4 oraz T 912-5)
  • Prądnica - PAL-Magneton 12 V, 300 W (alternator wodoszczelny, 12 V, 60 A wersja T 912-4 oraz T 912-5)
  • Stycznik rozruchowy - PAL-Magneton 12/24 V, typ 02-944.02 [schemat]
  • Rozrusznik - PAL-Magneton, 24 V, 4.4 kW, 11 zębów [przekrój]
  • Regulator napięcia - mechaniczny 12 V, 25 A [schemat]
  • Akumulator - 2 sztuki 12 V, 105 Ah

Sprzęgło

W samochodzie zastosowano sprzęgło suche, jednotarczowe, sterowane mechanicznie.

  • Powierzchnia cierna - 527 cm²
  • Wymiary okładziny ciernej tarczy - 325 - 190 x 5 mm
  • Luz - 3 - 3.5 mm

Sprzęgło samochodu Praga V3S

Skrzynia biegów

Przełożenia skrzyni biegów:

  • Bieg I -      1: 6,19
  • Bieg II -     1: 3,13
  • Bieg III -    1: 1,75
  • Bieg IV -    1: 1,00
  • Wsteczny - 1: 6,28

Skrzynia redukcyjna

Zazębienia skrzyni redukcyjnej PV3S w pozycji neutralnej

Zazębienie kół skrzyni rozdzielczej w pozycji neutralnej

1. Wałek napędowy ze skrzyni biegów, 2. Zębate koło napędzane przełożenia szosowego, 3. Zębate koło napędzane przełożenia terenowego, 4. Koło zębate pośrednie (większe) 5. Koło pośrednie (mniejsze) 6. Wałek kół pośrednich, 7. Koło zębate wyjściowe napędzające drugiego mostu, 8. Wałek koła napędowego drugiego mostu, 9. Koło zębate napędzające pierwszego mostu, 10. Wałek koła napędzającego pierwszego mostu, 11. Koło zębate napędzające przedniego mostu, 12. Wałek koła napędzającego przedniego mostu, 13. Sprzęgło przesuwne napędu przedniego mostu, 14, Sprzęgło przesuwne przełożenie terenowe - szosowe, 15. Sprzęgło przesuwne napędu wciągarki, 16. Przegub kardana. 17. Hamulec ręczny (bęben oraz szczęka taśmowa), 18. Koło zębate napędu szybkościomierza

 

Kabina

Kabina Pragi V3S to czysta wojskowa funkcjonalność, absolutnie nic więcej. Kabina zawieszona jest na podwoziu na trzech poduszkach, dwie uchylne z przodu oraz jedna centralna z tylu. Po odczepieniu poduszki tylnej można unieść kabinę jak na rysunku poniżej. Dzięki temu mamy doskonały dostęp serwisowy do silnika oraz skrzyni biegów.

Kabina samochodu Praga V3S w wersji podstawowej oraz po modernizacji M2 była w pełni metalowa. W wersji podstawowej występowały dwie podstawowe odmiany; cywilna z szybami przednimi osadzonymi na stale oraz wojskowa z uchylnymi szybami przednimi oraz okrągłymi klapami (włazami) w dachu. Kabina jest dwumiejscowa, pod fotelem kierowcy jest miejsce na dwa akumulatory, w wersji M2 akumulatory są zamontowane na zewnątrz kabiny w specjalnym schowku.

 

Manipulatory w kabinie samochodu Praga V3S

Opis manipulatorów oraz wskaźników w kabinie samochodu Praga V3S 

1. Koło kierownicy, 2. Dźwignia hamulca ręcznego, 3. Dźwignia blokady tylnego mostu, 4. Dźwignia włączania przedniego napędu, 5. Dźwignia zmiany przełożeń skrzyni redukcyjnej, 6. Dźwignia zmiany biegów, 7. Dźwignia włączania wciągarki 8. Nożny przełącznik świateł mijania/drogowe, 9. Pedał sprzęgła, 10. Pedał hamulca, 11. Pedał gazu, 12. Szybkościomierz, 13. Amperomierz, 14. Manometr układu hamulcowego, 15. Mechanizm i włącznik wycieraczek

Tablica przyrządów w kabinie samochodu Praga V3S

Tablica przyrządów w kabinie samochodu Praga V3S

1. Szybkościomierz, 2. Wskaźnik temperatury oleju w silniku, 3. Wskaźnik ciśnienia powietrza, 4. Amperomierz, 5. Kontrolka świateł drogowych, 6. Kontrolka ciśnienia oleju, 7. Kontrolka włączenia blokady tylnych mostów i wciągarki, 8. Kontrolka ładowania, 9. Włącznik oświetlenia kabiny, 10. Włącznik oświetlenia tablicy przyrządów, 11. Przełącznik kierunkowskazów, 12. Stacyjka, 13. Włącznik oświetlenia NOTEK, 14. Przycisk rozrusznika, 15. Gniazdo lampy przenośnej, 18. Tabliczka informacyjna "Plus na masie"

Podwozie 

 

Układ mocowania i resorowania tylnych mostów, zawieszonych na wózkach uchylnych [rysunek] z odwróconymi resorami 19-piórowymi oraz na 6 drążkach skrętnych.

Zwolnice PV3S

 

ciąg dalszy nastąpi

Układ przeniesienia napędów

Układ przeniesienia napędów Praga V3S

Do czasów czasów współczesnych, podwozie samochodu Praga V3S  zabudowane 8-tonowym żurawiem typu AD 080, produkcji CKD jest powszechnie używane przez firmy energetyczne oraz geologiczne pracujące w ciężkich warunkach terenowych.

Źródła:

Tekst oraz zdjęcia wykonane przez autora [Letheko], są udostępnione na licencji CC BY-SA 3.0 PL  Pozostałe zdjęcia pozostają własnością ich posiadaczy, użyte zostały do celów poglądowych oraz edukacyjnych.

Reklama:

Czytany 504 razy Ostatnio zmieniany niedziela, 10 maj 2020 16:17

Skomentuj

Upewnij się, że zostały wprowadzone wszystkie wymagane informacje oznaczone gwiazdką (*). Kod HTML jest niedozwolony.