Odysee to zdecentralizowana platforma wideo oparta na blockchainowym protokole LBRY, uruchomiona w grudniu 2020 roku jako alternatywa dla YouTube'a. Moim zdaniem Odysee jest jedną z najciekawszych alternatyw dla YouTube, ale nie jest platformą idealną. Jej największą zaletą jest to, że powstała jako interfejs do zdecentralizowanego protokołu LBRY, który umożliwia publikowanie treści bez uzależnienia od jednego dostawcy usług.
Charakterystyka platformy
- Działa na infrastrukturze odpornej na cenzurę - treści są trudniejsze do usunięcia niż na scentralizowanych platformach. Odysee ma znacznie bardziej liberalne podejście do publikowanych treści niż YouTube. Sam protokół LBRY jest zdecentralizowany – metadane są przechowywane w blockchainie, a pliki dystrybuowane w sieci P2P. Oznacza to, że usunięcie materiału z samej strony Odysee nie musi oznaczać zniknięcia go z całej sieci.
- Brak silnego uzależnienia od reklam. Platforma nie jest zbudowana przede wszystkim wokół maksymalizacji czasu oglądania i przychodów reklamowych.
Twórcy mogą otrzymywać napiwki lub monetyzować treści za pomocą własnej kryptowaluty LBC powiązanej z systemem nagradzania twórców. - Mniejsza inwigilacja użytkownika. W porównaniu z YouTube (Google) zakres profilowania użytkowników jest znacznie mniejszy.
Nie oznacza to pełnej anonimowości, ale model biznesowy nie opiera się w takim stopniu na reklamie behawioralnej. - Lepsza różnorodność treści. Można znaleźć materiały, które z różnych powodów nie są dostępne na YouTube:wykłady, archiwa historyczne, materiały techniczne, materiały niszowych twórców, część kontrowersyjnych debat.
- Ograniczenia wersji mobilnej - np. rejestracja twórcy nie jest wspierana bezpośrednio w apce na Androida, trzeba to robić przez wersję webową platformy.
- Znacznie mniejsza społeczność. To jej największy problem, YouTube ma miliardy użytkowników i ogromną liczbę twórców. Na Odysee wiele kanałów publikuje nieregularnie albo jedynie kopiuje filmy z YouTube.
- Słabszy algorytm wyszukiwania. YouTube zdecydowanie lepiej wyszukuje, podpowiada, organizuje treści. Na Odysee czasami trzeba dokładnie wiedzieć, czego się szuka.
- Aplikacja jest mniej dopracowana. Interfejs jest prostszy i choć stale się rozwija, nadal ustępuje YouTube pod względem szybkości, liczby funkcji, jakości rekomendacji.
- Większa swoboda oznacza większą odpowiedzialność użytkownika. Ponieważ moderacja jest mniej restrykcyjna, można natrafić zarówno na bardzo wartościowe materiały, jak i na treści nierzetelne, sensacyjne lub wprowadzające w błąd. Warto weryfikować te informacje z wielu źródeł.
W 2024 roku platforma została przejęta przez Forward Research, co wpłynęło na politykę moderacji i rozwój platformy Crypto Adventure.
Moim zdaniem Odysee ma realne szanse przetrwać jako niszowa, ale ważna platforma, natomiast szanse na wyparcie YouTube są obecnie niewielkie. O przyszłości Odysee zdecyduje nie tyle technologia (ta jest całkiem interesująca), ile ekonomia, prawo i efekt sieciowy.
Co działa na korzyść Odysee?
- Coraz większa świadomość problemów związanych z prywatnością. Jeszcze kilka lat temu mało kto interesował się problemem śledzenia użytkowników, profilowaniem reklamowym, cenzurą platform, uzależnieniem od Big Tech. Dzisiaj są to tematy znacznie częściej obecne w debacie publicznej. To tworzy naturalną grupę odbiorców dla alternatywnych platform.
- Rosnąca popularność decentralizacji. Obserwujemy rozwój zdecentralizowanych mediów społecznościowych (np. Fediverse), komunikatorów z szyfrowaniem end-to-end, własnych serwerów (self-hosting), technologii peer-to-peer. Odysee dobrze wpisuje się w ten trend.
- Twórcy chcą dywersyfikować obecność na różnych platformach. Coraz więcej twórców publikuje jednocześnie na YouTube, Odysee, Rumble, PeerTube, na własnych stronach. Nie dlatego, że opuszczają YouTube, lecz by nie uzależniać się od jednej platformy.
- Niskie własne koszty publikacji. Dzięki architekturze opartej na LBRY część kosztów dystrybucji może być rozłożona inaczej niż w tradycyjnych scentralizowanych usługach, choć nadal potrzebna jest infrastruktura zapewniająca sprawne działanie serwisu.
Co może ograniczać rozwój?
- Efekt sieciowy, to największa przeszkoda. YouTube oferuje miliardy użytkowników, ogromną bibliotekę materiałów, rozbudowaną monetyzację, aplikacje na praktycznie wszystkie urządzenia. Twórca zwykle wybiera miejsce, gdzie jest publiczność, a publiczność wybiera miejsce, gdzie są twórcy. Przełamanie takiego cyklu jest bardzo trudne.
- Finansowanie, Google inwestuje miliardy dolarów rocznie w rozwój YouTube i infrastrukturę centrów danych. Odysee działa na znacznie mniejszą skalę, co przekłada się na ograniczone zasoby.
- Regulacje, to one mogą być największym wyzwaniem. W wielu krajach pojawiają się przepisy nakładające na platformy obowiązki związane z moderacją treści, ochroną praw autorskich czy współpracą z organami państwa. Platforma promująca większą decentralizację może napotkać trudności z pogodzeniem tych wymagań z założeniami swojej architektury.
- Powiązanie z kryptowalutą LBC było dla części użytkowników zaletą, ale dla innych stanowiło barierę. Nie każdy chce zakładać portfel kryptowalutowy tylko po to, by korzystać z serwisu.
Na koniec dodałbym jedną obserwację, rynek platform wideo coraz częściej przypomina model znany z poczty elektronicznej czy komunikatorów. Zamiast jednej dominującej usługi, użytkownicy korzystają z kilku platform równolegle. W takim scenariuszu Odysee nie musi pokonać YouTube, aby odnieść sukces - wystarczy, że pozostanie wiarygodną i użyteczną alternatywą dla określonej grupy twórców i odbiorców.
Próba oceny Odysee w kilku obszarach
- Technologia ⭐⭐⭐⭐⭐
- Idea decentralizacji ⭐⭐⭐⭐⭐
- Prywatność ⭐⭐⭐⭐☆
- Wolność publikacji ⭐⭐⭐⭐⭐
- Monetyzacja ⭐⭐⭐☆☆
- Potencjał wzrostu ⭐⭐⭐☆☆
- Szanse na zastąpienie YouTube ⭐⭐☆☆☆
„Nie zgadzam się z tym, co mówisz, ale oddam życie, abyś miał prawo to powiedzieć.” - Wolter (przypisywany)
Wszelkie treści o charakterze poradnikowym powinny być traktowane jako wiedza ogólna, w przypadku konkretnych problemów i zagrożeń należy skonsultować się z wykwalifikowanym specjalistą.
Grafika tytułowa wygenerowana przez model AI OpenAI (ChatGPT / DALL·E).
