Czy warto zaufać Proton VPN?

Firma Proton i Proton Foundation

Proton AG powstał w 2014 r. z inicjatywy naukowców, którzy poznali się w CERN. Początkowo rozwijali Proton Mail, finansowany m.in. dzięki kampanii crowdfundingowej, w której ponad 10 tys. osób przekazało ponad 500 tys. dolarów. Z czasem Proton rozwinął się w szerszy ekosystem usług związanych z prywatnością: Proton VPN, Mail, Drive, Pass, Calendar i inne. Proton AG jest szwajcarską spółką, która prowadzi działalność operacyjną i świadczy usługi Proton. Jej siedziba znajduje się w Genewie. Proton podkreśla, że firma nie ma inwestorów venture capital. Proton AG jest przedsiębiorstwem nastawionym na osiąganie przychodów i rentowności, ale jego głównym udziałowcem nie jest fundusz inwestycyjny ani założyciel — jest nim organizacja non-profit Proton Foundation. To odróżnia model Protona od typowej firmy technologicznej finansowanej przez inwestorów.

📖  Nota redakcyjna: Artykuł nie jest sponsorowany, zlecany ani konsultowany przez Proton. Jest niezależną analizą autora.

Proton Foundation jest szwajcarską organizacją non-profit zarejestrowaną w Genewie. Jest głównym udziałowcem Proton AG. Nie posiada własnych udziałowców, a jej prawnie określonym celem jest wspieranie prywatności, wolności i demokracji na świecie. To nie jest więc fundacja, która po prostu „wspiera Protona”. Fundacja ma sprawować kontrolę właścicielską nad Proton AG i pilnować, aby firma nie odeszła od swojej deklarowanej misji. Proton twierdzi, że żadna zmiana kontroli nad spółką nie może nastąpić bez zgody Fundacji. Ma to również utrudniać przejęcie firmy przez podmiot, którego interesy byłyby sprzeczne z misją Protona. Proton w 2024 r. wyjaśniał, że chce uniknąć sytuacji, w której przyszłość firmy zależy od - inwestorów venture capital - pojedynczych właścicieli - presji akcjonariuszy na maksymalizację zysku - potencjalnego przejęcia przez większą korporację. Zamiast tego zastosowano model hybrydowy: Proton AG → działalność komercyjna, Proton Foundation → kontrola właścicielska i misja społeczna.

To interesujący model właścicielski, jednak sam w sobie nie dowodzi, że Proton i jego usługi są bezpieczne. O tym decyduje przede wszystkim architektura techniczna, polityka prywatności, otwarty kod źródłowy, niezależne audyty oraz rzeczywista historia działania usługi. Poniżej więcej w analizie usługi Proton VPN.

Infrastruktura Proton VPN

Według aktualnego stanu, infrastruktura Proton VPN składa się z 20 681 serwerów w 148 krajach i 191 lokalizacjach. Proton podaje też, że jego serwery są zdolne do pracy z przepustowością do 10 Gb/s.  Proton podaje obecnie liczby: 6105 serwerów w USA, 849 w Wielkiej Brytanii, 808 w Szwajcarii, 706 w Niemczech, 678 we Francji, 672 w Holandii i 277 w Polsce. To jest liczba serwerów, nie lokalizacji, których jest znacznie mniej.

Proton VPN oferuje trzy rodzaje serwerów – Standard / Plus / Secure Core

• Standard (serwery Free). Podstawowe, jednohopowe serwery (single-hop) dostępne w darmowym planie, ograniczone do 10 lokalizacji, ale z nielimitowanym transferem danych. Typowe pojedyncze połączenie: urządzenie → serwer VPN → internet.
• Plus. Rozszerzona pula serwerów dostępna w płatnym abonamencie — ponad 20 000 serwerów w 148 krajach, z wyższymi prędkościami, wsparciem streamingu / torrentów i większą liczbą jednoczesnych połączeń. To wciąż zwykłe, jednohopowe serwery, różnica względem Standard to głównie zasięg i wydajność, nie architektura.
• Secure Core. Serwery multi-hop dostępne tylko w planach Plus / Unlimited. Ruch jest najpierw kierowany przez wzmocnione serwery Proton w krajach o silnej ochronie prywatności, Szwajcarii, Islandii lub Szwecji, a dopiero potem trafia do docelowego serwera VPN. Chroni to przed ryzykiem związanym z przejęciem serwera VPN obsługującego ruch użytkownika, co jest szczególnie istotne dla serwerów zlokalizowanych w jurysdykcjach wysokiego ryzyka.

Warto pamiętać, dodatkowe trasowanie zwiększa opóźnienia i zmniejsza prędkość pobierania o 30–40%, ponieważ ruch przechodzi przez dwa serwery VPN zamiast przez jeden, często między kontynentami. Dlatego analitycy zgodnie wskazują, że Secure Core jest przeznaczony dla wąskiej grupy użytkowników o podwyższonym ryzyku - dziennikarzy, aktywistów, dysydentów oraz osób w krajach z cenzurą, a nie dla przeciętnego użytkownika prywatnego.

w przygotowaniu

Czym jest VPN?

VPN (Virtual Private Network) czyli wirtualna sieć prywatna, to technologia, która tworzy zaszyfrowane, „tunelowe" połączenie między urządzeniem użytkownika a serwerem VPN, przez który następnie przechodzi cały ruch internetowy. Określenie wirtualna oznacza, że sieć ta istnieje jedynie jako struktura logiczna działająca w ramach rzeczywistej sieci publicznej. Główne cechy to szyfrowanie end-to-end (od urządzenia do serwera VPN), maskowanie adresu IP i co za tym idzie - lokalizacji oraz ochrona wszystkich aplikacji i protokołów systemowo (cały ruch sieciowy).

Jak to działa?

• Tunelowanie – urządzenie (komputer, telefon) łączy się najpierw z serwerem dostawcy VPN, zamiast bezpośrednio z odwiedzaną stroną czy usługą.
• Szyfrowanie – dane przesyłane w tym tunelu są szyfrowane, dzięki czemu osoby trzecie (np. operator sieci Wi-Fi, dostawca internetu) nie widzą ich zawartości.
• Zmiana adresu IP – strony internetowe i usługi „widzą" adres IP serwera VPN, a nie prawdziwy adres użytkownika.

Do czego się wykorzystuje VPN?

• Prywatność – ukrywanie aktywności przed dostawcą internetu (ISP).
• Bezpieczeństwo w publicznych sieciach Wi-Fi – szyfrowanie chroni przed atakami Man-in-the-Middle,
• Praca zdalna – bezpieczny dostęp do firmowych zasobów (site-to-site VPN, zdalny pulpit),
• Omijanie ograniczeń geograficznych – dostęp do serwisów streamingowych, treści dostępnych tylko w niektórych krajach,
• Unikanie cenzury – w krajach o restrykcyjnym internecie (np. Chiny, Rosja, Iran – z uwzględnieniem, że wymagają specjalnych protokołów zaciemniających),
• Torrenty i P2P – ukrywanie aktywności przed dostawcą internetu i organami ścigania (uwaga na legalność).

Proton VPN szyfruje ruch internetowy za pomocą bardzo silnych algorytmów AES-256 lub ChaCha20. Do wymiany kluczy stosuje szyfrowanie RSA-4096, a całą sesję chroni funkcja Perfect Forward Secrecy, co uniemożliwia odczytanie danych z przeszłości w razie kradzieży klucza.

Używane algorytmy i protokoły AES-256:

• Standard szyfrowania używany m.in. w protokołach OpenVPN oraz IKEv2.
• ChaCha20: Szybki i bezpieczny szyfrowanie stosowane głównie z protokołem WireGuard.
• RSA-4096: Algorytm wykorzystywany do bezpiecznego uwierzytelniania i wymiany kluczy sesji.

Dodatkowe funkcje bezpieczeństwa

• Perfect Forward Secrecy: Każda sesja dostaje nowy, unikalny klucz. Przechwycenie klucza w przyszłości nie odszyfruje poprzednich danych.
• Secure Core: Ruch jest przekierowywany przez dodatkowe serwery w krajach o wysokim poziomie prywatności przed wyjściem w świat.
• Polityka braku logów: Usługa nie przechowuje historii przeglądania ani danych o aktywności użytkowników.

Tunel VPN nie jest rozwiązaniem uniwersalnym – nie chroni przed phishingiem, malware czy złymi nawykami użytkownika, a szyfruje ruch tylko między urządzeniem a serwerem VPN (dostawca VPN teoretycznie widzi ruch „za tunelem"). 

Protokoły szyfrowania tuneli VPN

Proton VPN korzysta z kilku protokołów, między którymi można przełączać się w ustawieniach aplikacji:

• WireGuard – domyślny, nowoczesny protokół, zapewnia szybkie nowoczesne tunele i podczas testów konsekwentnie oferował lepsze opóźnienia i przepustowość niż OpenVPN,
• OpenVPN (UDP/TCP) – wdrażany przy najwyższych ustawieniach szyfrowania, z perfect forward secrecy zapewniającym generowanie nowych kluczy dla każdej sesji. Oferuje solidną odporność na cenzurę dzięki możliwości działania przez TCP,
• IKEv2/IPSec – rekomendowany zwłaszcza na urządzenia mobilne (stabilne ponowne łączenie przy zmianie sieci),
• Stealth – autorski protokół Proton opracowany na bazie WireGuard, z dodatkową odpornością na cenzurę i blokowanie DPI,
• Smart Protocol – tryb automatyczny, który sam dobiera najlepszy protokół do warunków sieciowych

Dodatkowo w 2025 roku Proton VPN zapowiedział własną (Proton Protocols), nową architekturę VPN wychodzącą poza ograniczenia WireGuard i OpenVPN — z lepszymi prędkościami, silniejszą ochroną antycenzuralną i wsparciem dla szyfrowania postkwantowego, wdrażaną stopniowo w 2026 roku, więc lista protokołów może się w najbliższym czasie rozszerzyć. Jaki protokół wybrać:

• WireGuard – domyślny wybór na co dzień. Najlepszy kompromis szybkość/bezpieczeństwo. Sprawdzi się przy streamingu, pracy, przeglądaniu internetu – w większości sytuacji to on powinien być włączony jako domyślny.
• OpenVPN – gdy zależy Ci na maksymalnej kompatybilności. Starszy, ale bardzo dobrze przetestowany protokół. Warto go wybrać, jeśli WireGuard z jakiegoś powodu nie działa stabilnie w danej sieci (np. niektóre firmowe firewalle blokują UDP wykorzystywany przez WireGuard – wtedy pomaga tryb OpenVPN TCP).
• IKEv2/IPSec – do urządzeń mobilnych. Najlepiej radzi sobie z przełączaniem między sieciami (np. z Wi-Fi na dane komórkowe) bez zrywania połączenia VPN – dobry wybór na telefon, jeśli często zmieniasz lokalizację.
• Stealth – w krajach z cenzurą internetu lub blokadami DPI. Gdy zwykły ruch VPN jest wykrywany i blokowany (np. przez systemy Deep Packet Inspection), Stealth maskuje ruch tak, by wyglądał na zwykłe połączenie HTTPS. Kosztem jest nieco niższa prędkość.
• Smart Protocol – dla użytkowników, którzy nie chcą się zastanawiać. Aplikacja sama testuje warunki sieciowe i wybiera optymalny protokół. Dobra opcja domyślna dla mniej technicznych użytkowników.

W skrócie - jeśli nie wiesz, który protokół wybrać – zostaw Smart Protocol. Jeśli chcesz świadomie sterować: WireGuard na co dzień, IKEv2 na telefonie w podróży, Stealth gdy VPN jest blokowany.

Plany taryfowe Proton VPN (stan na sierpień 2026)

• Proton VPN Free. Plan darmowy bez limitu danych, bez sztucznych ograniczeń prędkości i bez kompromisów w zakresie prywatności i bezpieczeństwa. Ograniczenia: jedno urządzenie i dostęp do mniejszej puli lokalizacji serwerów.
• Proton VPN Plus. Płatny plan skierowany do typowego użytkownika prywatnego: dostęp do ponad 20 500 serwerów w 148 krajach. 10 jednoczesnych połączeń, wsparcie streamingu i P2P, Secure Core multi-hop oraz ad-blocker NetShield. Ceny na stronie Proton
• Proton Unlimited. Pakiet łączący VPN z całym ekosystemem Proton, usługa VPN Plus, Proton Mail (poczta szyfrowana), Proton Drive (500 GB), Proton Pass (menedżer haseł) i Proton Calendar, daje pełny dostęp premium do wszystkich funkcji całego ekosystemu Proton. Ceny na stronie Proton
• Proton VPN Essentials Ceny na stronie Proton
• Proton VPN Professional Ceny na stronie Proton
• Proton VPN and Pass Professional Ceny na stronie Proton

Usługi dodatkowe w usłudze Proton VPN

Jak działa tunel VPN z ochroną zapytań DNS

Grafika wygenerowana przez model AI OpenAI (ChatGPT / DALL·E).

Należy pamiętać o tym, że tunel VPN chroni przede wszystkim warstwę sieciową. Nie zastępuje ochrony prywatności w przeglądarce.

Kto co widzi przy zastosowaniu Proton VPN?

Proton VPN nie sprawia, że użytkownik znika z Internetu. Zmienia natomiast to, kto może obserwować poszczególne elementy jego połączenia. Dostawca Internetu (ISP) przestaje być bezpośrednim pośrednikiem między użytkownikiem a odwiedzanymi usługami, natomiast część technicznej widoczności ruchu przejmuje operator VPN.
Zapis „Technicznie dostępny” nie oznacza, że jest to zapisywane. To właśnie tutaj zaczyna się najważniejsze pytanie dotyczące zaufania do Proton VPN, jakie informacje operator może zobaczyć podczas obsługi ruchu, a jakich informacji zgodnie ze swoją polityką nie przechowuje?

Może technicznie zobaczyć ≠ „zapisuje. To niezwykle ważne rozróżnienie - VPN nie musi być skonstruowany tak, aby operator nie mógł technicznie zobaczyć pewnych metadanych. Kluczowe pytanie brzmi, czy te informacje są rejestrowane, przechowywane i czy można później powiązać je z konkretnym użytkownikiem. Dlatego deklaracja Proton „no logs” jest tak istotna. Proton twierdzi, że nie przechowuje informacji umożliwiających odtworzenie historii aktywności VPN.

Najnowszy audyt Securitum z 2025 roku

Co dokładnie sprawdziło Securitum? Audyt nie polegał wyłącznie na przeczytaniu polityki prywatności Protona. Audytorzy przeprowadzili bezpośrednią inspekcję produkcyjnej infrastruktury Proton VPN, współpracując z inżynierami Protona. Sprawdzali m.in. losowo wybrane działające serwery, system plików, katalogi logów oraz konfigurację usług obsługujących ruch użytkowników. Ważne pytania w praktyce - czy serwery Proton VPN rzeczywiście robią to, co deklaruje polityka No-Logs?

1. Aktywność. Czy Proton rejestruje aktywność użytkownika? Wniosek Securitum: NIE.

Audytorzy sprawdzili m.in.: losowo wybrane działające serwery, zawartość systemów plików, katalogi przeznaczone na logi, konfigurację usług, mechanizmy związane z obsługą ruchu. 
Nie znaleźli dowodów na zapisywanie historii aktywności użytkowników ani informacji pozwalających odtworzyć, jakie usługi były używane. Securitum opisuje architekturę jako zaprojektowaną tak, aby ruch był obsługiwany bez utrzymywania zapisów dotyczących jego treści lub celu.

Nie chodzi tylko o zapewnienie „Proton obiecuje no-logs”. Faktycznie mamy „Proton deklaruje no-logs + niezależny audytor sprawdził produkcyjne serwery i nie znalazł śladów takiego logowania.”

2. DNS - Securitum wprost badało, czy Proton zapisuje metadane połączeń, w tym zapytania DNS. Wniosek Securitum: NIE.

Audytorzy Securitum nie znaleźli rejestrowania (zapisywania informacji w logach) danych dotyczących konkretnego użytkownika, w tym jego adresu źródłowego, czasów połączeń, długości sesji ani zapytań DNS. Przy włączonym VPN, Proton technicznie obsługuje zapytanie DNS, ale według audytu nie zapisuje go w sposób pozwalający przypisać zapytanie do konkretnego użytkownika. obsługiwać DNS ≠ przechowywać historię DNS użytkownika.

TY
  │ zaszyfrowany tunel
 ▼
PROTON VPN
  │ DNS
 ▼
DNS Proton
  ▼
Internet

3. Co dokładnie Proton może zbierać?

I tutaj raport jest bardziej interesujący niż proste „zero danych”. Securitum potwierdziło, że Proton zbiera minimalny zestaw zagregowanych, zanonimizowanych danych statystycznych potrzebnych do utrzymania usługi i analizy jej działania. Raport wymienia m.in.: ogólny typ urządzenia/systemu operacyjnego, zagregowaną liczbę połączeń z danego kraju, używany typ protokołu, np. WireGuard, OpenVPN, IKEv2, Stealth czy rozszerzenie przeglądarkowe. Co bardzo ważne, Proton stosuje próg liczby połączeń dla kraju, aby dane statystyczne nie mogły zostać wykorzystane do identyfikowania pojedynczego użytkownika.

Proton nie przechowuje logów pozwalających odtworzyć indywidualną aktywność VPN, ale zbiera ograniczone dane zagregowane i nieidentyfikujące, potrzebne do statystyk i działania usługi.

4. Czy Proton analizuje ruch użytkownika? Wniosek Securitum: NIE z jednym wyjątkiem.

Securitum stwierdziło, że Proton VPN nie prowadzi Deep Packet Inspection (DPI) ani nie loguje (rejestruje) treści ruchu użytkowników. Jest jednak wyjątek, na darmowych serwerach Proton VPN, występuje mechanizm identyfikacji ruchu BitTorrent, ponieważ Proton blokuje P2P na serwerach przeznaczonych dla użytkowników darmowego planu. Raport potwierdza, że jest to analiza wykonywana w czasie rzeczywistym, a nie rejestrowanie historii. Czyli:
Ruch użytkownika
              ▼
identyfikacja BitTorrent?
       ▼ ──┴──▼
  TAK            NIE    
   ▼                ▼
BLOKADA   przepuszczenie

Securitum podkreśla, że informacje wykorzystywane do tej identyfikacji nie są zapisywane na dysku ani w trwałej pamięci i że nie znalazło to w ocenie audytorów istotnego ryzyka dla prywatności.

5. Czy Proton może znać Twój adres IP? Wniosek Securitum tak bo musi ale nie go nie rejestruje.

Proton VPN jako operator tunelu musi technicznie obsługiwać informacje potrzebne do zestawienia połączenia. Audyt Securitum nie wykazał jednak, aby źródłowy adres IP użytkownika oraz inne identyfikowalne metadane połączenia były zapisywane w sposób umożliwiający późniejsze powiązanie aktywności z użytkownikiem. Audyt sprawdzał, czy źródłowy adres IP użytkownika jest zapisywany jako identyfikowalny element logów. Wniosek: user-attributable connection metadata (dane metaanalityczne połączenia przypisane do użytkownika) nie jest logowane (rejestrowane), w tym źródłowy adres IP, konkretne znaczniki czasu, czas trwania sesji i DNS.

6. Co z odwiedzanymi stronami?

To również zostało sprawdzone. Securitum stwierdziło, że Proton VPN nie monitoruje ani nie loguje (rejestruje) informacji o usługach, z którymi łączy się użytkownik. Czyli nie tylko deklaracja „No Logs”. Proton VPN deklaruje politykę No-Logs, ale samo oświadczenie firmy nie byłoby wystarczającym powodem do zaufania. Dlatego istotne znaczenie mają niezależne audyty. W najnowszym publicznie dostępnym raporcie Securitum dotyczącym Proton VPN audytorzy przeanalizowali produkcyjną infrastrukturę usługi, w tym losowo wybrane serwery, systemy plików, konfigurację usług oraz mechanizmy obsługujące ruch użytkowników.

Nie znaleziono dowodów na logowanie aktywności użytkowników, odwiedzanych usług, zapytań DNS ani identyfikowalnych metadanych połączeń. Audyt potwierdził również brak ogólnego DPI i logowania treści ruchu.

Nie oznacza to jednak, że Proton „nie widzi nic”. Operator VPN musi technicznie obsługiwać ruch przechodzący przez jego infrastrukturę. Kluczowe jest to, czy informacje dostępne podczas obsługi połączenia są następnie zapisywane i mogą zostać powiązane z konkretnym użytkownikiem. Według ustaleń Securitum takich logów nie znaleziono.

Warto pamiętać - Audyt jest fotografią stanu infrastruktury w określonym czasie (2025 rok), a nie notarialną gwarancją przyszłego zachowania firmy.

Google

VPN może znacząco ograniczyć to, co widzi dostawca internetu (ISP), ale nie oznacza automatycznie mniejszej ilości danych, które Google może zebrać o Twojej aktywności. Jeżeli Google identyfikuje Cię przez konto, cookies, identyfikatory lub inne mechanizmy, zmiana adresu IP jest tylko jednym elementem układanki.

Co widzą Google bez zalogowania się do konta?

Co widzą Google po zalogowaniu się na konto?

Proton VPN może ukryć Twój rzeczywisty adres IP przed Google, ale nie może ukryć przed Google informacji, które sam mu przekazujesz — przede wszystkim poprzez zalogowanie się na konto. VPN zmienia identyfikację sieciową użytkownika, ale niekoniecznie jego identyfikację aplikacyjną lub kontową.

Szwajcaria — czy jurysdykcja ma znaczenie?

Proton VPN ma siedzibę w Szwajcarii, szwajcarskie prawo ma znaczenie dla żądań dotyczących danych. Proton twierdzi, że nie ma obowiązku przechowywania logów połączeń VPN, dodatkowo zagraniczne żądania wymagają odpowiedniej procedury w Szwajcarii.
Pamiętajmy prawo jest warstw ochrony, a nie gwarancją techniczną.

Źródła:

• Proton VPN — polityka prywatności
• Proton VPN — audyt no-logs 2026
• Proton VPN — raport przejrzystości 2026
• Proton VPN — raport przejrzystości 2026
• Proton VPN — open source i audyty

Czytaj także:

• Przeglądarka Brave
• Prywatność w sieci. VPN i serwer proxy, kiedy po nie sięgać?

Powyższy materiał jest niezależną analizą autora. Nie został przygotowany na zlecenie firmy Proton, nie jest przez nią sponsorowany ani konsultowany z jej przedstawicielami. Autor nie otrzymał wynagrodzenia ani innych korzyści za publikację tego materiału. Przedstawione oceny i wnioski są opinią autora i wynikają z analizy publicznie dostępnych informacji oraz dokumentacji technicznej. Materiały graficzne dotyczące marki Proton wykorzystane w artykule pochodzą z oficjalnego Proton Media Kit. Ich wykorzystanie nie oznacza poparcia ani autoryzacji niniejszego artykułu przez firmę Proton.

Uwaga - wszelkie treści na blogu letheko.pl powinny być traktowane jako subiektywna ocena tematu dokonana przez autora tekstu, Może to stanowić punkt wyjścia do zainteresowania się i zrozumienia zagadnienia, jednak nie zastąpi własnej pogłębionej analizy i oceny. Jeśli masz do czynienia z konkretnym zagrożeniem lub incydentem, skontaktuj się ze specjalistą ds. cyberbezpieczeństwa. Podejrzewasz, że padłeś ofiarą ataku, natychmiast zgłoś to do CERT Polska – czas ma tu kluczowe znaczenie.

Grafika tytułowa: Proton Media Kit ze strony https://protonvpn.com/pl