Współczesne pojazdy to w istocie komputery na kołach. Systemy telematyczne, czujniki, kamery i mikrofony rejestrują ogromne ilości informacji o kierowcy, pasażerach i ich zachowaniach. Szacuje się, że nowoczesny samochód może przetwarzać od 600 MB do kilkunastu GB danych w ciągu godziny, a w przypadku pojazdów autonomicznych nawet kilkanaście terabajtów dziennie. Współczesne samochody gromadzą ogromne ilości danych o kierowcach i pasażerach – od stylu jazdy i lokalizacji po niezwykle wrażliwe informacje osobiste. Dane te są wykorzystywane do precyzyjnego targetowania reklam, sprzedawane brokerom i ubezpieczycielom oraz stanowią podstawę nowego, wartego setki miliardów dolarów rynku. Choć regulacje takie jak RODO i Data Act mają chronić prywatność kierowców, rzeczywistość często odbiega od założeń, producenci zbierają więcej danych niż potrzebują, a zgody są ukryte w nieczytelnych politykach prywatności.
Jakie dane są zbierane?
Nowoczesne auta gromadzą znacznie więcej informacji, niż większość kierowców się spodziewa. Zakres zbieranych danych obejmuje między innymi:
Dane lokalizacyjne i eksploatacyjne:
- dokładna pozycja GPS i historia przejeżdżanych tras,
- prędkość, dynamika przyspieszania i częstotliwość hamowania,
- zużycie paliwa i parametry techniczne pojazdu,
- stan techniczny podzespołów i kondycja akumulatora
Dane multimedialne i biometryczne:
- nagrania z kamer i mikrofonów,
- dane biometryczne (m.in. rozpoznawanie kierowcy),
- historia wyszukiwania, polecenia głosowe, odtwarzana muzyka,
- preferencje dotyczące temperatury i multimediów.
Dane osobowe i wrażliwe.
Według badań Mozilla Foundation, analizujących praktyki 25 największych producentów, samochody mogą zbierać bardzo wrażliwe dane osobowe:
- aktywność seksualna,
- status imigracyjny,
- rasa,
- wyraz twarzy,
- waga,
- stan zdrowia,
- informacje genetyczne.
Mozilla Foundation w swoim raporcie, zaznacza, że niektóre marki w swoich politykach prywatności zastrzegają możliwość zbierania informacji o życiu seksualnym właściciela. Dane są gromadzone nie tylko z samych systemów pojazdu, ale także poprzez podłączenie telefonu do systemu multimedialnego, korzystanie z aplikacji producenta, a nawet z wizyt na stronach internetowych i w salonach dealerskich. Producenci bronią się, twierdząc, że zapisy te są standardowymi klauzulami prawnymi lub nie mają zastosowania w Europie ze względu na RODO, jednak raport określił współczesne samochody jako „koszmar dla prywatności”.
Wykorzystanie danych w marketingu
- Targetowanie reklam wewnątrz pojazdu. Samochody stają się nowym kanałem reklamowym. Platformy takie jak 4screen umożliwiają markom docieranie do kierowców w czasie rzeczywistym za pośrednictwem ekranów pokładowych, wykorzystując dane z czujników - lokalizację, typ silnika czy poziom paliwa - do dostarczania kontekstowych promocji. Rynek reklamy wewnątrz pojazdów ma według prognoz przekroczyć wartość 300 miliardów euro do 2030 roku.
- Sprzedaż danych brokerom i ubezpieczycielom. Producenci samochodów sprzedają zebrane dane różnym podmiotom: ubezpieczycielom - którzy na podstawie stylu jazdy mogą korygować składki, brokerom danych - firmom takim jak Experian czy Acxiom, które tworzą szczegółowe profile konsumenckie do celów reklamowych, firmom marketingowym – które wykorzystują dane do precyzyjnego targetowania
Przykładowo, Hyundai zainkasował ponad milion dolarów za dane z około 1,7 mln pojazdów poruszających się po amerykańskich drogach. Z kolei General Motors został ukarany zakazem ujawniania danych kierowców agencjom konsumenckim po tym, jak udostępnił ubezpieczycielom informacje o każdym przypadku przekroczenia prędkości czy jazdy nocą. - Personalizacja i prognozowanie. Dane z pojazdów służą również do projektowania kampanii marketingowych opartych na rzeczywistych zachowaniach użytkowników, personalizacji rekomendacji - 63% kierowców oczekuje, że systemy infotainment (system komunikujący pojazd z kierowcą, który łączy w sobie funkcje multimedialne) będzie dostarczać spersonalizowane rekomendacje na podstawie ich zachowań, identyfikacji potencjalnych nabywców - na podstawie danych o przeglądarkach i zachowaniach zakupowych, ulepszania produktów – analiza stylów jazdy pomaga projektować lepsze systemy wspomagania.
- Marketing dealerski. Dane z pojazdów pozwalają dealerom precyzyjnie targetować oferty. Systemy takie jak Rhino wykorzystują dane do zapraszania na wydarzenia dealerskie osób najbardziej zainteresowanych zakupem nowego pojazdu.
Skala i wartość rynku danych samochodowych. Według szacunków McKinsey & Co. potencjalna wartość danych z samochodów może wynieść 750 miliardów dolarów do 2030 roku, według innych szacunków globalny rynek danych samochodowych osiągnie 370 miliardów euro w tym samym okresie. Do 2025 roku ponad 80% nowych samochodów na świecie będzie zawierać funkcje połączone z internetem, tworząc sieć nadzoru, która czyni platformy społecznościowe skromnymi w porównaniu.
Problemy z prywatnością i regulacje. Brak transparentności, badania Mozilla Foundation wykazały, że wszystkie 25 badanych marek samochodów nie spełniają podstawowych standardów prywatności. Samochody uznano za najgorszą kategorię produktową pod względem prywatności, jaką kiedykolwiek analizowano. Problemy obejmują zbieranie znacznie więcej danych niż jest to konieczne, brak realnego wyboru - zgody są ukryte w 50-stronicowych politykach prywatności, trudności w rezygnacji – wyłączenie zbierania danych często oznacza utratę kluczowych funkcji, jak nawigacja czy aktualizacje. 84% producentów udostępnia dane osobowe dostawcom usług i brokerom.
Regulacje prawne. RODO (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) wymaga, aby przetwarzanie danych w celach marketingowych odbywało się na podstawie wyraźnej, dobrowolnej zgody użytkownika. Zgoda może być w każdej chwili wycofana. Od września 2025 roku w Unii Europejskiej obowiązuje również Data Act, którego celem jest wspieranie innowacji przy jednoczesnym zapewnieniu sprawiedliwego dostępu do danych i ochrony prywatności. Kluczowe zasady to Privacy by design – systemy domyślnie minimalizujące przetwarzanie danych, minimalizacja i przejrzystość – zbieranie tylko niezbędnych danych i jasne informowanie użytkownika. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) podkreśla, że współczesne samochody przetwarzają ogromne ilości danych dotyczących kierowców, pasażerów i innych uczestników ruchu, co wymaga szczególnej ochrony.
Co możesz zrobić?
- Sprawdź ustawienia prywatności w menu samochodu - wiele marek umożliwia wyłączenie niektórych form zbierania danych.
- Przeczytaj politykę prywatności producenta - dowiesz się, jakie dane są zbierane i komu udostępniane.
- Skorzystaj z narzędzi takich jak vehicleprivacyreport.com, gdzie po wpisaniu numeru VIN można sprawdzić praktyki prywatności konkretnego modelu.
- Wycofaj zgodę na przetwarzanie danych w celach marketingowych.
- Zwracaj uwagę na zgody podczas podłączania telefonu do systemu samochodowego
Świadomość skali zjawiska i aktywne zarządzanie ustawieniami prywatności to kluczowe kroki, które każdy kierowca może podjąć, by chronić swoje dane i prywatność.
Film z dubbingiem automatycznym
"Prywatność to jeden z największych wynalazków cywilizacji. Mamy prawo do swoich tajemnic. Do swoich klęsk i bólów, nie tylko sukcesów. Mamy prawo do swej bylejakości. Mamy prawo coś zawalić, mamy prawo do niezgody obywatelskiej. Mamy prawo czytać „niemoralne” książki. Mamy prawo zapalić w swoim domu papierosa." - Zbigniew Mikołejko
Czytaj także:
- Przestań być "produktem" – kto, jak i dlaczego śledzi każdy Twój krok w sieci
- Dlaczego kamery Flock budzą obawy dotyczące prywatności?
- Nothing Personal - Fundacja Mozilla
Uwaga - wszelkie treści na blogu letheko.pl powinny być traktowane jako subiektywna ocena tematu dokonana przez autora tekstu, Może to stanowić punkt wyjścia do zainteresowania się i zrozumienia zagadnienia, jednak nie zastąpi własnej pogłębionej analizy i oceny. Jeśli masz do czynienia z konkretnym zagrożeniem lub incydentem, skontaktuj się ze specjalistą ds. cyberbezpieczeństwa. Podejrzewasz, że padłeś ofiarą ataku, natychmiast zgłoś to do CERT Polska – czas ma tu kluczowe znaczenie.
Grafika tytułowa wygenerowana przez model AI OpenAI (ChatGPT / DALL·E).
