Siedem mitów Zamachu Majowego - Profesor Adam Wielomski
W stulecie przewrotu majowego 1926-2026
Księgarnia Fundacji Pro Vita Bona
- Szczegóły
- Autor: Profesor Adam Wielomski
Czytaj więcej: Siedem mitów Zamachu Majowego - Profesor Adam Wielomski
90 lat Profesora Kazimierza Brauna Etos służby
90 lat profesora Kazimierza Brauna Etos służby. Profesor Kazimierz Braun niebawem obchodzi 90 urodziny. Kazimierz Braun (ur. 29 czerwca 1936 w Mokrsku Dolnym) to wybitny polski reżyser teatralny, pisarz, dramaturg, teatrolog i profesor nauk humanistycznych.
Ukończył filologię polską na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (1958) oraz reżyserię w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie (1962). Doktoryzował się w Poznaniu (1971), habilitował na Uniwersytecie Wrocławskim (1975), a tytuł profesora otrzymał w USA (University at Buffalo, 1989) i w Polsce (1992). Przez wiele lat wykładał na uczelniach w Polsce (m.in. Uniwersytet Wrocławski, PWST) i w Stanach Zjednoczonych (New York University, Swarthmore College, University of California Santa Cruz, a od 1989 jako profesor na University at Buffalo – obecnie profesor emeritus).
Zadebiutował w 1962 roku trzema jednoaktówkami Sławomira Mrożka w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku. Wyreżyserował ponad 150 przedstawień w Polsce i za granicą (USA, Irlandia, Niemcy, Kanada itp.).Był m.in.:dyrektorem artystycznym i naczelnym Teatru im. Juliusza Osterwy w Lublinie (1967–1974), dyrektorem artystycznym i naczelnym Wrocławskiego Teatru Współczesnego (1975–1984) – zwolniony za działalność opozycyjną wobec władz PRL. W jego repertuarze dominują klasycy polscy (Norwid, Wyspiański, Różewicz, Gombrowicz, Mickiewicz – m.in. pełne Dziady), ale też Shakespeare, Brecht, Camus i inni. Jest autorem kilkudziesięciu książek – zarówno naukowych (historia i teoria teatru, m.in. o Norwidzie, teatrze polskim), jak i literackich (powieści, dramaty, poezja). W 2023 roku otrzymał London Prize for Literature (nagrodę Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie) za całokształt twórczości.
W 1985 roku wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie mieszka i pracuje do dziś. Jest mężem pisarki Zofii Reklewskiej-Braun. Ma trójkę dzieci, w tym reżysera i polityka Grzegorza Brauna oraz aktorkę Monikę Braun-Bereś. To człowiek o ogromnym dorobku, który łączył praktykę teatralną z głęboką refleksją naukową i literacką. W PRL-u był cenionym twórcą, ale też represjonowanym za niezależność. Po emigracji kontynuował misję promowania polskiej kultury za granicą.
Oglądaj także:
- Szczegóły
- Autor: GoniecTV Toronto
Syrena Mikrobus, 7-osobowy prototyp zaprezentowany 65 lat temu
Syrena Mikrobus, 7-osobowy prototyp został zaprezentowany 65 lat temu w 1960 roku. Syrena Mikrobus to pierwszy i zarazem ostatni w dziejach polskiej motoryzacji, samochód z nadwoziem obecnie określanym jako minivan lub MPV (Multi Porpose Vechicle).
Biuro Konstrukcyjno-Doświadczalne Fabryki Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie opracowało konstrukcję samochodu z nadwoziem typu minibus. Nadwozie minibus (furgon) dawało możliwość wykorzystania go do budowy 7-osobowego samochodu osobowego, jednonoszowej sanitarki lub furgonu z przestrzenią ładunkową. W nowy samochodzie zostały wykorzystane podzespoły napędowe produkowanej seryjnie osobowej Syreny 101.
Twórcą formy nadwozia Syreny mikrobus i jego poszczególnych wersji był inż. Cezary Nawrot.
Cezary Nawrot urodził się 12 lipca 1931 w Siemianowicach Śląskich, zmarł. 14 czerwca 2004 w Warszawie – polski projektant wzornictwa przemysłowego, inżynier mechanik, konstruktor samochodowy. Pionier nowoczesnego designu motoryzacyjnego w Polsce. Poza samochodami nadawał formę innym środkom transportu, maszynom i urządzeniom oraz sprzętowi AGD. Profesor i wykładowca Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie oraz Akademii Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi. Po maturze wyjechał z rodzinnych Siemianowic by studiować na Wydziale Samochodów i Ciągników Politechniki Warszawskiej, gdzie uzyskał magisterium w 1956 roku. W tym samym roku podjął pracę w Fabryce Samochodów Osobowych w Warszawie (FSO) jako konstruktor i projektant. Przypisywane jest mu nadanie ostatecznej formy najbardziej znanemu logotypowi fabryki powstałemu w 1956 roku. Inżynier Karol Pionnier, szef Działu Głównego Konstruktora (DGK) FSO, od początku widział wielki potencjał w utalentowanym plastycznie młodym inżynierze, powierzając jemu, a nie prof. Stanisławowi Panczakiewiczowi, prace studialne nad planowanymi po wdrożeniu Syreny wersjami pochodnymi i rozwojowymi samochodu małolitrażowego. W okresie czterech lat Nawrot przedstawił studium nadwoziowe docelowego samochodu popularnego w skali 1:5 (1957), w pełni funkcjonalne studium Syrena Sport z nadwoziem z laminatu szklano-epoksydowego (maj 1960) i własnie prototyp małego samochodu użytkowego Syrena Mikrobus również z elementami laminatowymi nadwozia (październik 1960).
- Szczegóły
- Autor: Stara Maszyna
Czytaj więcej: Syrena Mikrobus, 7-osobowy prototyp zaprezentowany 65 lat temu
Jan Bogdziewicz czyli legenda o Czarnym Janku
- Zobacz w Open Street Map: Odwiedź stronę
Jan Bogdziewicz kresowy chłopak na Dolnym Śląsku
Jan Bogdziewicz urodził się w 1925 roku w Wasiliszkach na Nowogródczyźnie (dzisiejsza Białoruś). Gdy po wojnie, w 1947 roku, trafił na Ziemie Odzyskane, nikt nie spodziewał się, że stanie się on zmorą lokalnych władz.
Jego życiorys był typowy dla wielu przesiedleńców z Kresów: służba w AK, przymusowe wcielenie do Ludowego Wojska Polskiego, dezercja, a następnie działalność w antykomunistycznym podziemiu na Białostocczyźnie. Gdy sytuacja robiła się zbyt gorąca, postanowił skorzystać z amnestii, zataił część swojej przeszłości i wyjechał na Dolny Śląsk, by zaczynać wszystko od nowa.
Narodziny „Czarnego Janka”
Początkowo pracował we Lwówku Śląskim, ale szybko popadł w konflikt z Urzędem Bezpieczeństwa, który węszył jego przeszłość. Nie mogąc liczyć na spokojne życie, zdezerterował po raz drugi – tym razem z „normalności” – i uciekł w lasy okolic Złotoryi i Lwówka Śląskiego. Tam narodziła się jego legenda.
Przez kilka lat (1948-1952) Czarny Janek, wraz z grupą młodych ludzi, którymi dowodził, terroryzował okolicę. Jego bazą było malownicze, tajemnicze miejsce – wygasły wulkan Ostrzyca Proboszczowicka, zwany „Śląską Fudżijamą”. Według podań miał tam swoje kryjówki, a niektórzy do dziś wierzą, że w tunelach pod górą zakopał swoje skarby.
Bohater czy bandyta?
I tu dochodzimy do sedna legendy, która dzieliła (i nadal dzieli) mieszkańców.
Portret „szlachetnego rozbójnika”: Wielu zapamiętało go jako postać z nutką romantyzmu – polskiego Janosika lub Robin Hooda. Krążyły opowieści, że napadał przede wszystkim na spółdzielnie (GS-y) i sklepy, nie tyle dla siebie, co by pomóc biednym. Mówiono, że jest inteligentny, przystojny i sympatyczny.
Mroczna rzeczywistość: Z drugiej strony, nie brakuje dowodów na to, że jego działalność była brutalna. Przede wszystkim, by zachować konspirację, zamordował dwoje swoich młodych podkomendnych – 16-letnią Krystynę Jarzębską i 18-letniego Romana Becia, którzy chcieli odejść z grupy.
To właśnie ta dwoistość sprawia, że do dziś trudno jednoznacznie ocenić Czarnego Janka.
Upadek i tajemnicza śmierć
Grupa została rozbita w maju 1952 roku. Bogdziewicza wydał jeden z jego ludzi, Julian Mazur, który w obawie o własne życie poddał się władzom i wskazał kryjówkę.
Proces był formalnością. 15 czerwca 1953 roku, na dziedzińcu więzienia przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu, wyrok wykonano. Ale i tutaj legenda wzięła górę nad faktami. Oficjalnie podano, że został rozstrzelany przez pluton egzekucyjny. Jednak wiele lat później, w 2011 roku, na jaw wyszła makabryczna tajemnica: Jan Bogdziewicz został zabity „metodą katyńską” – strzałem z pistoletu w tył głowy, co było złamaniem obowiązującego prawa.
Jego grób znajduje się na wrocławskim Cmentarzu Osobowickim, przez długi czas był anonimowy.
- Szczegóły
- Autor: Letheko
Czytaj więcej: Jan Bogdziewicz czyli legenda o Czarnym Janku
Autobus Bałtyk
Autobusy Bałtyk produkowane były przez Zachodniopomorską Spółdzielnie Pracy Kierowców i Mechaników Samochodowych w Koszalinie.
Emblemat autobusu Bałtyk, uratowany ze złomowanego pojazdu przez jednego z dawnych pracowników. Jedyna zachowana materialna pamiątka po autobusach Bałtyk.
W dniu 30 września 1945 r. powstała „Pierwsza Zachodnio-Pomorska Spółdzielnia Pracy Mechaników Samochodowych” w Koszalinie przy ul. Lechickiej 51. Należała do Związku Rewizyjnego Spółdzielni Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, od którego uzyskała oświadczenie o celowości działalności z dnia 25 października 1945 roku. W początkowym okresie Spółdzielnia Pracy Mechaników Samochodowych składała się z kilku warsztatów rozrzuconych po mieście, m.in. przy ulicy Kaszubskiej i Polskiego Października (obecnie Szczecińska), siedzibę główną miała przy ulicy Lechickiej 51.
Były to czasy pionierskie na Ziemiach Odzyskanych. Maszyny, urządzenia oraz wyposażenie przemysłowe, których nie zabrały ze sobą wojska III Rzeszy zostały wywiezione przez oddziały "trofiejne" Armii Czerwonej. Polskim osadnikom oraz organizatorom przemysłu pozostały w większości puste pomieszczenia, w części zniszczone przez działania wojenne. W tym trudnych, pionierskich warunkach Spółdzielnia uzyskała prawo przejmowania i przyjmowania do naprawy samochodów ciężarowych przekazywanych przez armię polską i radziecką oraz poniemieckich pojazdów pozostałych po zakończeniu działań wojennych. Długoletnim prezesem spółdzielni był pan Płoszaj.
- Szczegóły
- Autor: Stara Maszyna
Bab al-Mandab – Brama Łez
- Zobacz w Open Street Map: Odwiedź stronę
Bab al-Mandab (z arabskiego Bāb al-Mandab, co oznacza Brama Łez lub Brama Żałoby) to wąska cieśnina morska o kluczowym znaczeniu strategicznym. Oddziela ona Półwysep Arabski (Jemen) od Afryki (Dżibuti i Erytrea), łącząc Morze Czerwone z Zatoką Adeńską i Oceanem Indyjskim.
Najważniejsze informacje:
- Szerokość: w najwęższym miejscu około 26 - 32 km.
- Głębokość: na głównym szlaku żeglugowym ok. 30 - 35 metrów, co stanowi ograniczenie dla największych tankowców.
- Pochodzenie nazwy: Brama Łez – nawigacja jest tu niebezpieczna z powodu prądów i raf. Legenda głosi, że nazwa pochodzi od trzęsienia ziemi, które oddzieliło Afrykę od Azji, powodując śmierć wielu ludzi.
- Wyspy kluczowe: Perim, należąca do Jemenu, dzieli cieśninę na dwa kanały żeglugowe oraz przy wybrzeżu Dżibuti, Wyspy Siedmiu Braci.
- Kanały żeglugowe:
-
- Bab Iskender (Cieśnina Aleksandra) – wschodni, węższy kanał (ok. 3 km szerokości). Jest głębszy, ale bardziej niebezpieczny.
- Dact el-Mayun – zachodni, szerszy kanał (ok. 25 km szerokości). Jest płytszy, ale częściej używany przez statki.
- Szczegóły
- Autor: Marek
Dlaczego warto analizować nagłówki podejrzanych wiadomości?
Dlaczego warto analizować nagłówki podejrzanych wiadomości? Jednym z najskuteczniejszych sposobów weryfikacji podejrzanego maila jest analiza jego nagłówka (headera). To „metryka” wiadomości, która zawiera techniczne informacje o tym, skąd naprawdę przyszła, jaką drogę przeszła i czy przeszła podstawowe kontrole bezpieczeństwa. Nagłówek to zestaw danych dodawanych automatycznie do każdej wiadomości. Analiza nagłówka e-maila to potężne narzędzie w walce z phishingiem. Warto nauczyć się podstaw jego analizy – to może uchronić przed utratą danych, pieniędzy, a nawet dostępu do swoich kont. W przeciwieństwie do widocznego pola „Od”, które można łatwo sfałszować, nagłówek pokazuje rzeczywiste serwery i adresy IP, przez które mail był wysyłany.
W większości programów pocztowych opcja ta jest łatwo dostępna:
- Gmail – kliknij trzy kropki przy wiadomości → "Pokaż oryginał”
- Outlook – "Plik” → "Właściwości” → "Nagłówki internetowe”
- Thunderbird – "Widok” → "Nagłówki” → "Wszystkie”
- Apple Mail – "Otwórz wiadomość" → "Widok" → "Wiadomość" → "Wszystkie nagłówki"
- Jeżeli w swoim programie pocztowym nie możesz znaleźć podglądu nagłówka, zapytaj wyszukiwarki internetowej na pewno pomoże.
Na co zwrócić uwagę?
- Pole Received – ślad drogi wiadomości
Każdy serwer, przez który przechodzi mail, zostawia wpis. Czytamy je od dołu do góry.
Jeśli pierwszy adres IP pochodzi z egzotycznego kraju, a mail rzekomo od polskiego banku – to sygnał ostrzegawczy. - SPF (Sender Policy Framework)
Informuje, czy serwer wysyłający ma prawo wysyłać maile w imieniu danej domeny.
SPF: PASS – OK
SPF: FAIL – bardzo podejrzane - DKIM (DomainKeys Identified Mail)
Sprawdza podpis kryptograficzny wiadomości.
DKIM: PASS – wiadomość nie została zmieniona
brak lub FAIL – możliwe fałszerstwo - DMARC Łączy SPF i DKIM – określa politykę domeny.
DMARC: PASS – zgodność
DMARC: FAIL – potencjalny phishing - From vs Return-Path
From (nadawca widoczny) można łatwo podrobić
Return-Path pokazuje faktyczny adres zwrotny
Jeśli są różne – zachowaj ostrożność
- Szczegóły
- Autor: Marek
Czytaj więcej: Dlaczego warto analizować nagłówki podejrzanych wiadomości?
